ค่าครองชีพ คืออะไร ? ในกรุงเทพฯ กับต่างจังหวัด ต่างกันแค่ไหน ?

JobFinFin สรุปให้

• ค่าครองชีพ คือ ค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตในแต่ละพื้นที่ โดยกรุงเทพฯ มีค่าครองชีพแพงกว่ากัวลาลัมเปอร์ 43% แต่ถูกกว่าสิงคโปร์ 59%
• คนอยู่คนเดียวไม่รวมค่าเช่าบ้านในประเทศไทย มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 20,419.3 บาท/เดือน ส่วนครอบครัว 4 คน เฉลี่ย 72,589.2 บาท/เดือน
• ค่าใช้จ่ายหลักของคนไทยคือ ค่าอาหาร (38.6%) รองลงมาคือค่าเช่าที่อยู่อาศัย (23.1%) และค่าเดินทาง (13.9%)
• ภูเก็ตมีค่าครองชีพสูงที่สุดในภาคใต้ เฉลี่ย 33,150.86 บาท/เดือน ในขณะที่บึงกาฬมีค่าใช้จ่ายสูงสุดในภาคอีสาน 22,225 บาท/เดือน และกาฬสินธุ์ต่ำสุด 13,076 บาท/เดือน
• เชียงรายเป็นจังหวัดที่มีค่าครองชีพต่ำที่สุดในประเทศไทย ที่ 12,206.69 บาท/เดือน
• ค่าครองชีพมักเพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ไม่สอดคล้องกับค่าแรงที่เพิ่มขึ้นช้ากว่า

ค่าครองชีพ ปัจจัยพื้นฐานที่ส่งผลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน รวมถึงการวางแผนการเงิน การเลือกที่อยู่ ประเทศไทยอยู่อันดับที่ 94 จาก 146 ประเทศทั่วโลกในดัชนีค่าครองชีพ แต่เมื่อลงลึกไปแต่ละภูมิภาคและจังหวัด จะพบความแตกต่างที่น่าสนใจ

บทความนี้ JobFinFin จะนำเสนอข้อมูลค่าครองชีพจากกรุงเทพฯ เปรียบเทียบกับต่างจังหวัด เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความแตกต่างและสามารถนำไปใช้ในการตัดสินใจวางแผนการทำงานด้วย SWOT และชีวิตได้ดียิ่งขึ้นค่ะ

ค่าครองชีพ คืออะไร ?

ค่าครองชีพ คือ ค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่บุคคลหรือครอบครัวต้องจ่ายเพื่อการดำรงชีวิตในระดับที่เหมาะสมในพื้นที่หนึ่ง ๆ ซึ่งจะแตกต่างกันไปตามพื้นที่ สภาพเศรษฐกิจ ลักษณะทางภูมิศาสตร์ และนโยบายรัฐบาล โดยในไทย ค่าครองชีพเฉลี่ยยังต่ำกว่าสหรัฐฯ อยู่ 52%

การศึกษาเรื่องค่าครองชีพทำให้เราสามารถเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าใช้จ่ายระหว่างพื้นที่ต่าง ๆ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยในการวางแผนการเงิน การเตรียมตัวย้ายถิ่นฐาน หรือการตัดสินใจเลือกที่ทำงานและบทบาทของ HR ได้เหมาะสมยิ่งขึ้นค่ะ

องค์ประกอบของค่าครองชีพ

ค่าครองชีพประกอบด้วยค่าใช้จ่ายหลายส่วน ในประเทศไทย สัดส่วนค่าใช้จ่ายหลักประกอบด้วย

• ค่าอาหารและเครื่องดื่ม คิดเป็น 38.6% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สูงที่สุด รวมถึงใบกำกับภาษีเมื่อซื้อสินค้า
• ค่าที่อยู่อาศัย คิดเป็น 23.1% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด รวมถึงค่าเช่า ค่าผ่อนบ้าน และใบแจ้งหนี้ค่าสาธารณูปโภคต่าง ๆ
• ค่าเดินทาง คิดเป็น 13.9% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด รวมถึงค่าน้ำมันเชื้อเพลิง ค่าโดยสารรถประจำทาง และค่าบำรุงรักษายานพาหนะ
• ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น การรับประทานอาหารในร้านอาหาร ค่ากิจกรรมด้านกีฬาและพักผ่อน ค่าสาธารณูปโภค และค่าเสื้อผ้า

นอกจากนี้ยังมีค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการศึกษา การรักษาพยาบาล การพักผ่อน และสินค้าอุปโภคบริโภคอื่น ๆ ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตค่ะ

ค่าครองชีพในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

กรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีความเจริญทางเศรษฐกิจสูงที่สุดในประเทศไทย ส่งผลให้ค่าครองชีพในพื้นที่นี้สูงตามไปด้วย ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยรายบุคคลในกรุงเทพฯ ไม่รวมค่าเช่าบ้านอยู่ที่ราว 21,000 บาทต่อเดือน โดยมีรายละเอียดดังนี้

• ค่าอาหาร ค่าอาหารในร้านอาหารคิดเป็นราคาเฉลี่ยที่ 80 บาทต่อมื้อ ทำให้คนกรุงเทพฯ มีค่าใช้จ่ายด้านอาหารค่อนข้างสูง อาจต้องมีการเคลียร์งานเพื่อหารายได้เพิ่ม
• ค่าที่อยู่อาศัย อพาร์ตเมนต์ 1 ห้องนอน ใจกลางเมือง มีค่าเช่าเฉลี่ยที่ 21,400 บาทต่อเดือน
• ค่าสาธารณูปโภค ค่าอินเทอร์เน็ตรายเดือนอยู่ที่ 773.55 บาท
• ค่าเดินทาง ค่าเดินทางในกรุงเทพฯ หลากหลาย รวมทั้งรถไฟฟ้า รถเมล์ แท็กซี่ และมอเตอร์ไซค์รับจ้าง ซึ่งมีค่าใช้จ่ายแตกต่างกันไป

ในกรุงเทพมหานคร มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อเดือน 31,753 บาท ในขณะที่จังหวัดปทุมธานีซึ่งเป็นจังหวัดในปริมณฑล มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยสูงถึง 37,086 บาทต่อเดือน และสมุทรปราการมีค่าใช้จ่ายต่ำที่สุดในปริมณฑล ที่ 21,423 บาทต่อเดือนค่ะ

ค่าครองชีพในกรุงเทพฯ ถูกกว่าในนครนิวยอร์กของสหรัฐ 44.28% แต่กรุงเทพฯ ยังเป็นเมืองที่มีค่าครองชีพแพงเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน

ค่าครองชีพในเมืองหลักของภูมิภาคต่าง ๆ

1. ภาคเหนือ

   ภาคเหนือมีค่าครองชีพที่ต่ำกว่ากรุงเทพมหานครและปริมณฑลค่อนข้างมาก โดยจังหวัดที่มีค่าครองชีพสูงและต่ำในภาคเหนือมีดังนี้

   เชียงใหม่

   เชียงใหม่เป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคเหนือ เชียงใหม่อยู่อันดับที่ 300 ในการจัดอันดับค่าครองชีพทั่วโลก และเชียงใหม่ติดใน 10 อันดับแรกที่มีค่าครองชีพแพงที่สุดในภูมิภาคอาเซียน

   ค่าครองชีพในเชียงใหม่

   • ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยรายบุคคล อยู่ที่ราว 1.6 หมื่นบาท/เดือน (ไม่รวมค่าเช่าบ้าน)
   • อาหารการกินราคาไม่แพงมาก แต่ในเขตท่องเที่ยวอาจมีราคาสูงกว่าปกติ
   • ค่าเช่าที่พักราคาปานกลาง แต่ในเขตเมืองและแหล่งท่องเที่ยวจะมีราคาสูง

   เชียงราย

   เชียงรายเป็นจังหวัดที่มีค่าครองชีพถูกที่สุดในประเทศไทย และในภาคเหนือ ค่ะ

   • ค่าใช้จ่ายต่อครัวเรือนที่ 11,532 บาท
   • จังหวัดที่มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือนต่ำที่สุดในประเทศไทย อยู่ที่ 12,206.69 บาทต่อเดือน

2. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

   ขอนแก่น

   ขอนแก่นเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจและการศึกษาที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

   • ค่าครองชีพอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อเทียบกับทั้งประเทศ
   • ค่าอาหารและเครื่องดื่มราคาไม่สูงมากค่ะ
   • ค่าเช่าที่พักราคาต่ำกว่ากรุงเทพมหานครและปริมณฑลมาก

   อุดรธานี

   อุดรธานีเป็นจังหวัดขนาดใหญ่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

   • ค่าครองชีพอยู่ในระดับปานกลาง
   • ค่าอาหารและเครื่องดื่มราคาไม่สูงมาก
   • ค่าเช่าที่พักราคาต่ำกว่ากรุงเทพมหานครและปริมณฑลมาก

   นครราชสีมา

   นครราชสีมาเป็นจังหวัดที่มีเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ 2 ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

   • ค่าครองชีพสูงกว่าจังหวัดอื่น ๆ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เนื่องจากเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม
   • ค่าอาหารและเครื่องดื่มราคาไม่สูงมาก
   • ค่าเช่าที่พักราคาปานกลาง แต่ต่ำกว่ากรุงเทพมหานครและปริมณฑลมากค่ะ

3. ภาคกลาง

   ชลบุรี

   ชลบุรีเป็นจังหวัดที่มีค่าครองชีพสูงเนื่องจากเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมและการท่องเที่ยว

   • ชลบุรี มีค่าแรงขั้นต่ำสูงสุดในประเทศ 354 บาท/วัน สะท้อนถึงค่าครองชีพที่สูง
   • ค่าที่พักในพื้นที่ท่องเที่ยวเช่นพัทยามีราคาสูง

   ระยอง

   ระยองเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมที่สำคัญของประเทศ ค่ะ

   • ระยองมีค่าแรงขั้นต่ำสูงถึง 354 บาท/วัน เช่นเดียวกับชลบุรี
   • ค่าแรงสูงสุดที่ 330 บาทจะอยู่ที่จังหวัด ชลบุรี ภูเก็ต และระยอง

   อยุธยา

   อยุธยาเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมและแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์

   • ค่าครองชีพอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อเทียบกับทั้งประเทศ
   • ภาคกลาง จังหวัดที่มีค่าใช้จ่ายสูงสุด คือ "สระบุรี" เฉลี่ยต่อเดือน 26,007 บาท
   • ภาคกลาง จังหวัดที่มีค่าใช้จ่ายต่ำสุด คือ "สุพรรณบุรี" เฉลี่ยต่อเดือน 14,558 บาท

4. ภาคใต้

   ภูเก็ต

   ภูเก็ตเป็นจังหวัดที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดในภาคใต้และสูงเป็นอันดับต้น ๆ ของประเทศค่ะ

   • ภูเก็ตมีค่าครองชีพสูงที่สุดในภาคใต้ เฉลี่ย 33,150.86 บาท/เดือน
   • ภูเก็ตมีค่าแรงขั้นต่ำสูงสุดในประเทศ 354 บาท/วัน เท่ากับชลบุรีและระยอง
   • มีการเปรียบเทียบว่าค่าแรงขั้นต่ำ 370 บาทต่อวัน (ประมาณ 1.1 หมื่นบาทต่อเดือน) ไม่เพียงพอกับค่าครองชีพที่สูงในภูเก็ต

   สงขลา

   สงขลาเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจที่สำคัญของภาคใต้ตอนล่าง

   • ค่าครองชีพอยู่ในระดับปานกลางเมื่อเทียบกับทั้งประเทศ
   • จังหวัดภาคใต้ตอนบน เช่น ภูเก็ต พังงา สุราษฎร์ธานี มีค่าครองชีพสูงสุดประมาณ 9,000 บาทต่อเดือน
   • อันดับ 5 ได้แก่ จังหวัดนครศรีธรรมราช ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อครัวเรือน 21,541.31 บาทต่อเดือน

การวิเคราะห์ค่าครองชีพกับเงินเดือน

การวิเคราะห์ระหว่างค่าครองชีพกับเงินเดือนเป็นสิ่งสำคัญในการวางแผนการเงินส่วนบุคคลค่ะ ฐานเงินเดือนเฉลี่ยของประชากรส่วนใหญ่ในพื้นที่กรุงเทพฯ เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 22,353 บาทต่อเดือน เมื่อเทียบกับค่าครองชีพแล้ว จะเห็นว่า

• เมื่อนำมาหักลบกับค่าครองชีพที่จำเป็นรายเดือน 5 รายการ ได้แก่ ค่าเช่าที่พัก ค่าน้ำค่าไฟ ค่าเดินทางไปกลับในแต่ละวัน ค่าอินเทอร์เน็ตและค่าอาหาร 3 มื้อต่อวันในร้านอาหารระดับปกติ (ไม่รวมค่าใช้จ่ายส่วนตัวอื่น ๆ เช่น เงินประกันสังคมที่ต้องจ่าย) คนในกรุงเทพฯ จะมีเงินเหลือราว ๆ 4,700 บาท หรือ 21% ต่อเดือน ซึ่งอาจใช้หนังสือรับรองเงินเดือนในการทำธุรกรรม

ในต่างจังหวัด ถึงเงินเดือนจะต่ำกว่าในกรุงเทพฯ แต่ค่าครองชีพก็ต่ำกว่าด้วยเช่นกัน ทำให้คุณภาพชีวิตไม่แตกต่างกันมาก หรือดีกว่าในบางกรณี

ในปี 2562 ชาวกรุงเทพฯ มีรายได้เฉลี่ย 26,946 บาท/เดือน แต่มีรายจ่าย 21,346 บาท/เดือน ซึ่งเมื่อหักลบแล้วจะมีเงินเหลือเพียงประมาณ 5,600 บาท/เดือน หรือคิดเป็น 20.78% ของรายได้ทั้งหมด

ค่าครองชีพกับการตัดสินใจเลือกงาน

ค่าครองชีพเป็นปัจจัยสำคัญในการตัดสินใจเลือกงาน โดยเฉพาะเมื่อต้องย้ายที่อยู่ไปทำงานในพื้นที่ใหม่ ควรพิจารณาดังนี้

• เปรียบเทียบค่าครองชีพกับเงินเดือนที่จะได้รับ หากเงินเดือนที่ได้รับในพื้นที่ใหม่สูงกว่า แต่ค่าครองชีพก็สูงตามไปด้วย อาจไม่คุ้มค่าในการย้ายไปทำงาน รวมถึงสลิปเงินเดือนที่คาดหวัง
• พิจารณาคุณภาพชีวิตโดยรวม บางพื้นที่อาจมีค่าครองชีพสูง แต่คุณภาพชีวิตโดยรวมดีกว่า เช่น มีระบบขนส่งสาธารณะที่ดี สภาพแวดล้อมดี หรือมีโอกาสความก้าวหน้าในอาชีพมากกว่า และมีสวัสดิการที่ดี
• ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง หากที่ทำงานอยู่ไกลจากที่พัก ค่าใช้จ่ายในการเดินทางอาจสูงมาก และอาจทำให้คุณภาพชีวิตลดลงจากการเสียเวลาในการเดินทาง

ตัวอย่างการเปรียบเทียบค่ะ

• งานในกรุงเทพฯ เงินเดือน 30,000 บาท ค่าครองชีพ 25,000 บาท (เหลือ 5,000 บาท)
• งานในเชียงใหม่ เงินเดือน 25,000 บาท ค่าครองชีพ 16,000 บาท (เหลือ 9,000 บาท)

ในกรณีนี้ แม้ว่าเงินเดือนในกรุงเทพฯ จะสูงกว่า แต่เมื่อหักค่าครองชีพแล้ว งานในเชียงใหม่อาจให้คุณภาพชีวิตที่ดีกว่า

ดัชนีค่าครองชีพในประเทศไทย

ดัชนีค่าครองชีพเป็นตัวชี้วัดที่แสดงถึงระดับค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตในพื้นที่ต่าง ๆ ค่ะ ประเทศไทยอยู่อันดับที่ 94 จาก 146 ประเทศทั่วโลกในดัชนีค่าครองชีพ (KPI) ปี 2024 โดยมีรายละเอียดดังนี้

• ได้คะแนนดัชนีค่าครองชีพไป 36.0 คะแนน
• ดัชนีค่าเช่าบ้าน 12.4 คะแนน
• ดัชนีค่าสินค้าของชำ 41.0 คะแนน

เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศในกลุ่มอาเซียน

• ค่าครองชีพของไทยอยู่ในอันดับ 5 ของอาเซียน
• ประเทศในภูมิภาคนี้ที่ค่าครองชีพสูงกว่าไทย คือ สิงคโปร์ บรูไน เมียนมา และกัมพูชา
• ประเทศที่ค่าครองชีพต่ำกว่าไทย คือ ฟิลิปปินส์ เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซีย

กลยุทธ์การจัดการค่าครองชีพสำหรับคนทำงาน

การจัดการค่าครองชีพให้มีประสิทธิภาพเป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนทำงาน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีค่าครองชีพสูง ดังนี้

• วางแผนการใช้จ่าย จัดทำงบประมาณรายเดือน แยกค่าใช้จ่ายที่จำเป็นและไม่จำเป็น และติดตามการใช้จ่ายอย่างสม่ำเสมอ
• ลดค่าใช้จ่ายด้านที่อยู่อาศัย พิจารณาที่พักให้เหมาะสมกับรายได้ อาจเลือกอยู่ในพื้นที่ชานเมืองที่มีค่าเช่าถูกกว่า หรือแชร์ที่พักกับเพื่อนร่วมห้อง
• ลดค่าอาหาร ทำอาหารรับประทานเองแทนการซื้ออาหารนอกบ้าน หรือเลือกร้านอาหารที่ราคาไม่แพงมาก หรืออาจต้องใช้หลักการ 5W1H ในการเลือกซื้อ
• ลดค่าเดินทาง ใช้ระบบขนส่งสาธารณะแทนการใช้รถส่วนตัว หรือเลือกที่พักใกล้ที่ทำงานเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง
• หารายได้เสริม พิจารณาหางานพิเศษหรือทำธุรกิจเสริมเพื่อเพิ่มรายได้

​ค่าครองชีพกับการวางแผนอาชีพในระยะยาว

การวางแผนอาชีพในระยะยาวควรพิจารณาค่าครองชีพในแต่ละพื้นที่ โดยพิจารณาดังนี้

• โอกาสความก้าวหน้าในอาชีพ บางสาขาอาชีพอาจมีโอกาสความก้าวหน้ามากกว่าในพื้นที่ที่มีค่าครองชีพสูง เช่น การสัมภาษณ์งานในกรุงเทพฯ
• คุณภาพชีวิตโดยรวม พิจารณาว่าการทำงานในพื้นที่นั้น ๆ จะส่งผลต่อคุณภาพชีวิตโดยรวมเช่นไร ทั้งในแง่ของเวลา สุขภาพ และความสัมพันธ์กับครอบครัว
• การเก็บออมและการลงทุน พิจารณาว่าการทำงานในพื้นที่นั้น ๆ จะส่งผลต่อความสามารถในการเก็บออมและการลงทุนในระยะยาวอย่างไร

ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา ค่าแรงและค่าครองชีพมีแนวโน้มห่างกันมากขึ้น ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของคนทำงาน การวางแผนอาชีพในระยะยาวควรคำนึงถึงปัจจัยนี้ด้วยค่ะ ซึ่งอาจต้องพิจารณาโบนัสและผลตอบแทนอื่น

ค่าครองชีพในประเทศไทยเทียบกับต่างประเทศ

เมื่อเปรียบเทียบค่าครองชีพในประเทศไทยกับต่างประเทศ พบว่า

• ต้นทุนค่าครองชีพในไทยเฉลี่ยแล้วยังต่ำกว่าสหรัฐฯ อยู่ 52% ขณะที่ค่าเช่าที่อยู่อาศัยในไทย มีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าในสหรัฐฯ อยู่ที่ 73.8%
• กรุงเทพฯ มีค่าครองชีพแพงกว่ากัวลาลัมเปอร์ 43% แต่เท่า ๆ กับปักกิ่ง ขณะที่ค่าครองชีพถูกกว่าโตเกียว 26% และถูกกว่าสิงคโปร์ 59%

เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศในกลุ่มอาเซียน

• กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีค่าครองชีพแพงเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน
• กรุงเทพฯ ติดอันดับ 11 ของโลกในฐานะเมืองที่คนรวยยังมองว่า 'ค่าครองชีพ' แพง

สรุป

ค่าครองชีพ คือ ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและการตัดสินใจในการดำเนินชีวิตค่ะ ในประเทศไทย คนอยู่คนเดียวไม่รวมค่าเช่าบ้าน มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 20,419.3 บาท/เดือน โดยมีความแตกต่างอย่างชัดเจนระหว่างกรุงเทพมหานครกับต่างจังหวัด

กรุงเทพมหานครและปริมณฑลมีค่าครองชีพสูงที่สุดในประเทศไทย ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยรายบุคคลในกรุงเทพฯ ไม่รวมค่าเช่าบ้านอยู่ที่ราว 21,000 บาทต่อเดือน ในขณะที่เชียงรายเป็นจังหวัดที่มีค่าครองชีพต่ำที่สุดในประเทศไทย อาจต้องมีการปรับตัวของแต่ละ Generation​

ค่าครองชีพในแต่ละภูมิภาคมีความแตกต่างกันตามสภาพเศรษฐกิจและสังคม โดยภูเก็ตมีค่าครองชีพสูงที่สุดในภาคใต้ เฉลี่ย 33,150.86 บาท/เดือน บึงกาฬมีค่าใช้จ่ายสูงสุดในภาคอีสาน 22,225 บาท/เดือน และกาฬสินธุ์ต่ำสุด 13,076 บาท/เดือน

การจัดการค่าครองชีพให้มีประสิทธิภาพเป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนทำงาน ทั้งในแง่ของการวางแผนการใช้จ่าย การเลือกที่อยู่อาศัย และการวางแผนอาชีพในระยะยาวค่ะ