Generation ในที่ทำงาน ลักษณะเฉพาะของ Gen X, Y, Z ที่องค์กรต้องรู้

JobFinFin สรุปให้ (Key Takeaway)

• องค์กรที่มีพนักงานจากหลาย generation จะสามารถแข่งขันในตลาดได้ดี เพราะแต่ละเจนเนอเรชั่นก็มีจุดเด่นที่ต่างกัน
• Gen X (1965-1980) ชอบความอิสระ เน้นสมดุลชีวิตกับงาน แก้ปัญหาเก่ง
• Gen Y หรือ Millennials (1981-1996) เติบโตมากับเทคโนโลยี ต้องการงานที่มีความหมาย รักวัฒนธรรมองค์กร
• Gen Z (1997-2012) คือกลุ่ม "digital natives" รู้เรื่องเทคโนโลยีลึกซึ้ง สร้างสรรค์สูง ใส่ใจความยั่งยืนกับความหลากหลาย
• สภาพแวดล้อมงานที่เอื้อต่อคนทุกเจน ต้องยืดหยุ่นและเข้าใจธรรมชาติของทุกกลุ่ม

ในยุคนี้ องค์กรกำลังเจอความท้าทายในการบริหารพนักงานจากหลาย generation ตั้งแต่ Gen X, Gen Y รวมถึง Gen Z ที่สำคัญคือ พนักงานแต่ละเจนเนอเรชั่นมีบุคลิก ค่านิยม และทัศนคติแตกต่างกัน เพราะเติบโตในสภาพแวดล้อมทางสังคม เศรษฐกิจ และเทคโนโลยีคนละแบบ การเข้าใจธรรมชาติของแต่ละเจน จะช่วยให้องค์กรบริหารคนได้ดี และสร้างบรรยากาศการทำงานที่เหมาะกับทุกกลุ่มค่ะ

เจนเนอเรชั่น (Generation) คืออะไร ?

Generation ภาษาไทยอ่านว่า “ เจน เนอ เร ชั่ น” หมายถึงคนกลุ่มที่เกิดในช่วงเวลาเดียวกัน ผ่านประสบการณ์ทางสังคม เศรษฐกิจ การเมือง และเทคโนโลยีคล้ายกัน คนในเจนเนอเรชั่นเดียวกันมักมีค่านิยม ทัศนคติ และพฤติกรรมคล้ายคลึงกันโดยเฉพาะด้านการทำงาน

แนวคิดเรื่อง generation ช่วยให้เข้าใจความแตกต่างของคนต่างช่วงวัย ช่วยองค์กรปรับกลยุทธ์การบริหารของ ฝ่าย HR และการสื่อสารให้ตรงกลุ่มเป้าหมาย ที่ทำงานในยุคนี้มีเจนเนอเรชั่นหลัก 3 กลุ่มที่ทำงานร่วมกัน คือ Generation X, Generation Y (Millennials) และ Generation Z แต่ละกลุ่มก็มีลักษณะพิเศษต่างกันค่ะ

Generation X (Gen X)

Gen X คือคนเกิดระหว่างปี พ.ศ. 2508-2523 (ค.ศ. 1965-1980) มีอายุระหว่าง 45-60 ปี กลุ่มเจนนี้เติบโตในช่วงมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างมากมาย ทั้งวิกฤตน้ำมัน สงครามเย็น และเริ่มต้นยุคคอมพิวเตอร์ Gen X เติบโตในสภาพแวดล้อมที่ต้องปรับตัวและพึ่งพาตนเอง หลายคนมาจากครอบครัวที่พ่อแม่ทำงานทั้งคู่หรือครอบครัวที่หย่าร้าง จึงต้องดูแลตัวเองตั้งแต่เด็ก

ลักษณะและทัศนคติการทำงานของคน Gen X

Gen X มีลักษณะและทัศนคติในการทำงานโดดเด่น จากประสบการณ์กับสภาพแวดล้อมที่เติบโตมา ดังนี้

1. คน Gen X ชอบทำงานอย่างอิสระ ไม่ต้องการการควบคุมหรือกำกับดูแลมากเท่าไร เพราะคุ้นเคยกับการพึ่งพาตนเองตั้งแต่วัยเด็ก
2. พวกเขาให้ความสำคัญกับสมดุลระหว่างชีวิตส่วนตัวและการทำงาน (work-life balance) จากการเห็นผลกระทบของพ่อแม่ที่ทำงานหนักจนไม่มีเวลาให้ครอบครัว
3. จากการเติบโตในช่วงเปลี่ยนแปลง Gen X จึงปรับตัวและแก้ปัญหาได้ดี
4. คนเจนนี้มองหาความแน่นอนในการทำงาน และรู้สึกพอใจกับการพัฒนาอาชีพในบริษัทเดียว
5. พวกเขาตั้งคำถามต่อสถานการณ์ต่าง ๆ ไม่เชื่ออะไรง่าย ๆ
6. สามารถปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงได้ดี แม้ไม่ได้เติบโตกับเทคโนโลยีดิจิทัลตั้งแต่เด็กเหมือน Gen Y กับ Gen Z
7. แม้ชอบความอิสระ แต่ Gen X ก็ทำงานเป็นทีมได้ดี โดยเฉพาะเมื่อเห็นคุณค่าของการทำงานร่วมกัน

Generation Y (Gen Y หรือ Millennials)

Gen Y หรือ Millennials คือคนเกิดระหว่างปี พ.ศ. 2524-2539 (ค.ศ. 1981-1996) มีอายุระหว่าง 29-44 ปี เป็นกลุ่มที่เติบโตกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีครั้งใหญ่ โดยเฉพาะการเกิดขึ้นของอินเทอร์เน็ตกับโทรศัพท์มือถือ พวกเขาจึงรู้จักเทคโนโลยีดีกว่า Gen X แต่ยังไม่ถึงขั้นเป็น "digital natives" เหมือน Gen Z ค่ะ

ลักษณะและทัศนคติการทำงานของคน Gen Y

Gen Y หรือ Millennials มีลักษณะและทัศนคติในการทำงานที่แตกต่างจาก Gen X อย่างเห็นได้ชัด ดังนี้

1. Millennials ต้องการทำงานที่มีคุณค่าและสอดคล้องกับค่านิยมส่วนตัว ไม่ใช่แค่เงินเดือน
2. พวกเขาให้ความสำคัญกับบรรยากาศและวัฒนธรรมการทำงานที่ดี รวมถึงความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน
3. Gen Y ชอบการร่วมมือกันเป็นทีมมากกว่าการทำงานคนเดียว
4. พวกเขาต้องการความยืดหยุ่นในการทำงาน ทั้งเวลาและสถานที่ รวมถึงการทำงานจากระยะไกล (work from home)
5. ต้องการรับข้อเสนอแนะ (feedback) สม่ำเสมอ ไม่รอถึงการประเมินประจำปี
6. ให้ความสำคัญกับการเรียนรู้และพัฒนาทักษะใหม่ ๆ ตลอดเวลา
7. ไม่ลังเลที่จะย้ายงานถ้าไม่พอใจ หรือพบโอกาสที่ดีกว่า
8. ต้องการความสมดุลระหว่างชีวิตส่วนตัวและการทำงาน แต่เน้นการผสมผสานทั้งสองส่วนเข้าด้วยกัน (work-life integration) มากกว่าการแบ่งแยกชัดเจนค่ะ
9. มีความมั่นใจในความสามารถของตนเอง และกล้าแสดงความคิดเห็น

Generation Z (Gen Z)

Gen Z คือคนเกิดระหว่างปี พ.ศ. 2540-2555 (ค.ศ. 1997-2012) มีอายุระหว่าง 13-28 ปี โดยกลุ่มที่อยู่ในวัยทำงานมีอายุ 18-28 ปี กลุ่มแรกที่เกิดและเติบโตในยุคดิจิทัล พวกเขาไม่รู้จักโลกที่ไร้อินเทอร์เน็ตหรือสมาร์ทโฟน จึงได้ชื่อว่าเป็น "digital natives" ค่ะ

ลักษณะและทัศนคติการทำงานของคน Gen Z

Gen Z มีลักษณะและทัศนคติในการทำงานที่แตกต่างจากรุ่นก่อนหน้า จากการเติบโตในยุคดิจิทัลและเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ ที่พวกเขาได้พบเจอ ได้แก่

1. Gen Z เติบโตกับอุปกรณ์ดิจิทัลและอินเทอร์เน็ต จึงรู้เรื่องการใช้เทคโนโลยีตั้งแต่เด็ก
2. ชอบความอิสระในการคิดและทำสิ่งต่าง ๆ ในแบบของตนเอง มีแนวคิดใหม่ ๆ ที่แตกต่างค่ะ
3. Gen Z ให้ความสำคัญกับเรื่องสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนอย่างมาก
4. ให้ความสำคัญกับความหลากหลาย (diversity) และความเท่าเทียม (equality) ในที่ทำงาน
5. จัดการข้อมูลและงานหลายอย่างพร้อมกัน (multitasking)ได้ดี
6. หลังจากเห็นผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกและการระบาดของโควิด-19 ทำให้ Gen Z ใส่ใจเรื่องความมั่นคงทางการเงิน
7. เหมือนกับ Gen Y ที่ต้องการทำงานที่มีคุณค่าและสอดคล้องกับค่านิยมส่วนตัว
8. สนใจเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ด้วยตนเองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ต่าง ๆ
9. ให้ความสำคัญกับ work-life balance หลังจากเห็นรุ่นก่อนหน้าทำงานหนักจนเกิดภาวะหมดไฟ (burnout) จาก toxic workplace​
10. คุ้นเคยกับการสื่อสารแบบทันที (instant communication) และชอบความตรงประเด็น

ความแตกต่างระหว่าง Gen Y กับ Gen Z

Gen Y และ Gen Z มีลักษณะบางอย่างคล้ายกัน แต่มีความแตกต่างสำคัญหลายด้าน ได้แก่

มุมมองต่ออาชีพและการเติบโตของ Gen X, Gen Y, และ Gen Z

แต่ละ generation มีมุมมองต่ออาชีพและการเติบโตในการทำงานที่แตกต่างกัน ดังนี้ค่ะ

Gen X

• มองการทำงานเป็นส่วนสำคัญของชีวิต แต่ไม่ใช่ทั้งหมด
• ให้ความสำคัญกับการเติบโตในสายอาชีพแบบดั้งเดิม
• ยินดีอยู่กับองค์กรเดิมนานหากมีความมั่นคงและโอกาสก้าวหน้า
• ให้ความสำคัญกับผลงานและทักษะมากกว่าวุฒิการศึกษา
• ใช้เวลาในการสร้างความน่าเชื่อถือและความรู้ในอาชีพ

Gen Y (Millennials)

• มองหาอาชีพที่สร้างผลกระทบและมีคุณค่า
• ไม่ยึดติดกับการเติบโตในองค์กรเดียว พร้อมย้ายงานเพื่อโอกาสที่ดีกว่า
• ให้ความสำคัญกับการได้ประสบการณ์หลากหลาย
• ต้องการความก้าวหน้าในอาชีพที่รวดเร็ว
• สนใจการทำงานแบบอิสระหรือเป็นผู้ประกอบการ

Gen Z

• มองหาอาชีพที่มั่นคงแต่ต้องตอบสนองความต้องการส่วนตัวด้วย
• ให้ความสำคัญกับทักษะหลากหลายและการเรียนรู้ตลอดชีวิต
• สนใจการทำงานหลายอย่างพร้อมกัน (side hustles)
• มองหาโอกาสในการสร้างผลงานและได้รับการยอมรับตั้งแต่เริ่มต้น
• ให้ความสำคัญกับความยืดหยุ่นและอิสระในการทำงาน

การทำงานร่วมกันของ คน gen ต่าง ๆ ในองค์กร

การมีพนักงานจากหลาย generation ในองค์กรเดียวกันสร้างทั้งความท้าทายและโอกาสที่ดี องค์กรที่บริหารความหลากหลายนี้ได้ดีจะได้เปรียบในการแข่งขันค่ะ

ประโยชน์ของการมีพนักงานหลากหลาย generation

1. มุมมองที่หลากหลาย แต่ละ generation มีมุมมองและประสบการณ์ต่างกัน ทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมใหม่ ๆ
2. การแลกเปลี่ยนความรู้และทักษะเพื่อพัฒนาตนเองในการทำงาน Gen X แบ่งปันประสบการณ์และความรู้ที่มี ขณะที่ Gen Z ช่วยเรื่องเทคโนโลยีใหม่ ๆ
3. การเติมเต็มจุดแข็งและจุดอ่อนของกันและกัน แต่ละเจนเนอเรชั่นก็มีจุดเด่นที่ต่างกัน ช่วยเติมเต็มจุดอ่อนของอีกกลุ่ม
4. การตอบสนองต่อลูกค้าที่หลากหลาย องค์กรที่มีพนักงานหลากหลาย generation จะเข้าใจความต้องการของลูกค้าหลากหลายกลุ่มอายุได้ดีกว่า
5. การเพิ่มความยืดหยุ่นให้องค์กร ความหลากหลายของเจนเนอเรชั่น ช่วยให้องค์กรมีความยืดหยุ่นและปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงได้ดีขึ้น

แนวทางการสร้างสภาพแวดล้อมการทำงานสำหรับ Generation ต่าง ๆ

• สร้างวัฒนธรรมที่เคารพความแตกต่าง ส่งเสริมการยอมรับและเคารพความแตกต่างระหว่างเจนเนอเรชั่น
• จัดให้มีการแลกเปลี่ยนความรู้ เช่น โปรแกรม mentoring โดยผู้นำที่ดีระหว่างพนักงานต่าง generation
• สร้างความยืดหยุ่นในการทำงาน เสนอทางเลือกหลายรูปแบบ เช่น การทำงานจากที่บ้าน เวลาทำงานยืดหยุ่น
• ปรับรูปแบบการสื่อสาร ใช้หลายช่องทางในการสื่อสารที่เหมาะกับแต่ละ generation ค่ะ
• สร้างโอกาสการเรียนรู้ จัดหลักสูตรพัฒนาทักษะหลากหลายสำหรับทุกเจน
• กำหนดเป้าหมายร่วมกัน สร้างเป้าหมายที่ทุกเจนเนอเรชั่นเห็นคุณค่าและต้องการทำงานร่วมกัน
• เน้นจุดเด่นของแต่ละ generation มอบหมายงานที่เหมาะสมกับจุดเด่นของแต่ละกลุ่ม
• ปรับรูปแบบการให้ feedback ให้เหมาะกับแต่ละ generation
• สร้างสมดุลระหว่างความเป็นส่วนตัวและการทำงานเป็นทีม จัดพื้นที่ทำงานที่มีทั้งส่วนที่เป็นส่วนตัวและพื้นที่ทำงานร่วมกัน
• จัดสวัสดิการที่ยืดหยุ่น โดยเสนอสวัสดิการหลากหลายให้พนักงานเลือกตามความต้องการ — สวัสดิการพนักงาน มีอะไรบ้าง ทั้งตามกฎหมาย และที่บริษัทจัดหาให้​

สรุป

การเข้าใจลักษณะเฉพาะของแต่ละ generation ในที่ทำงานสำคัญสำหรับองค์กรยุคนี้ Gen X คือความอิสระและสมดุลชีวิต Gen Y คือความต้องการงานที่มีคุณค่ากับวัฒนธรรมองค์กรที่ดี และ Gen Z คือความรู้เรื่องเทคโนโลยีกับความสนใจในเรื่องสิ่งแวดล้อม ทุกกลุ่มมีจุดเด่นที่แตกต่างกัน

องค์กรที่บริหารความหลากหลายของเจนเนอเรชั่นได้ดี จะได้รับประโยชน์จากมุมมองที่หลากหลาย การแลกเปลี่ยนความรู้กับทักษะ การเติมเต็มจุดเด่นกับจุดด้อยของกันและกัน นำไปสู่การสร้างนวัตกรรมและการเติบโตที่ยั่งยืน

ไม่ว่าจะเป็น Gen X, Gen Y หรือ Gen Z ต่างมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กร การเข้าใจและเคารพความแตกต่างจะช่วยให้ทุกคนทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความสุขค่ะ