Employee Engagement คืออะไร ? บทบาทผู้นำและ HR ในการสร้างทีม

JobFinFin สรุปให้ (Key Takeaway)

• Employee Engagement คือ สภาวะทางอารมณ์เชิงบวกของพนักงานต่อองค์กร ส่งผลให้เกิดความมุ่งมั่น ตั้งใจทำงาน ช่วยขับเคลื่อนความสำเร็จขององค์กร
• องค์ประกอบสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ ความมุ่งมั่นทุ่มเท การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งขององค์กร
• บทบาทผู้นำและฝ่าย HR ต้องเข้าใจความต้องการของพนักงานแต่ละเจนเนอเรชั่น (Gen X, Y, Z) เพื่อสร้าง engagement ที่มีประสิทธิภาพ
• องค์กรที่พัฒนา Employee Engagement ได้ดีจะได้ประโยชน์หลายด้าน เช่น อัตราลาออกต่ำ ผลผลิตสูงขึ้น และลูกค้าพอใจเพิ่มขึ้น
• การพัฒนาต้องทำอย่างต่อเนื่องให้เหมาะกับความต้องการของพนักงานที่หลากหลาย

Employee Engagement คืออะไร ?

Employee Engagement คือ สภาวะทางอารมณ์กับจิตใจเชิงบวกของพนักงานที่มีต่องานและองค์กร ทำให้พนักงานเกิดความมุ่งมั่น ทุ่มเท กระตือรือร้นในการทำงาน เพื่อความสำเร็จขององค์กร พนักงานไม่ได้ทำงานตามหน้าที่เท่านั้น แต่ยังแสดงความคิดเห็น ริเริ่มสิ่งใหม่ ๆ และมีส่วนร่วมในการพัฒนาองค์กรอย่างจริงจังค่ะ

ความแตกต่างจากความสุขของพนักงาน (Employee Happiness)

หลายคนยังสับสนระหว่าง Employee Engagement กับ Employee Happiness แต่ทั้งสองมีความแตกต่างที่สำคัญ ได้แก่

• Employee Happiness (ความสุขของพนักงาน) ความรู้สึกพอใจในช่วงเวลาหนึ่ง อาจเกิดจากสภาพแวดล้อมที่ถูกใจ เพื่อนร่วมงานที่เข้ากันได้ หรือสวัสดิการพนักงานน่าพอใจ แต่ไม่ได้หมายความว่าพนักงานจะทุ่มเทให้กับงานหรือองค์กรเสมอไป
• Employee Engagement (ความผูกพันของพนักงาน) ความรู้สึกลึกซึ้งที่ทำให้พนักงานมุ่งมั่นทำงานเพื่อความสำเร็จขององค์กร เกิดจากการที่พนักงานเห็นคุณค่าในงานที่ทำ มีความเชื่อมั่นในวิสัยทัศน์ ค่านิยมขององค์กร และรู้สึกว่าได้รับการเห็นคุณค่าจากองค์กร

Employee Engagement แปลว่า ความผูกพันรูปแบบไหน

Employee Engagement ไม่ใช่แค่ความรู้สึกผูกพันทั่วไป แต่เป็นความผูกพันที่ลึกซึ้งในหลายมิติค่ะ

1. ความผูกพันต่อองค์กร (Organizational Engagement) พนักงานเชื่อมั่นในวิสัยทัศน์ พันธกิจ ค่านิยมขององค์กร รู้สึกภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่ง และต้องการอยู่กับองค์กรในระยะยาว
2. ความผูกพันต่องาน (Job Engagement) พนักงานรู้สึกว่างานที่ทำมีความหมาย ท้าทาย และตรงกับความสามารถของตน
3. ความผูกพันต่อทีม (Team Engagement) พนักงานรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของทีม มีความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนร่วมงานและหัวหน้างาน

องค์ประกอบหลักของ Employee Engagement

การสร้าง Employee Engagement ที่มีประสิทธิภาพต้องเข้าใจองค์ประกอบ 3 อย่าง ได้แก่

1. ความมุ่งมั่นทุ่มเทในการทำงาน (Commitment)

   ความมุ่งมั่นทุ่มเทเป็นองค์ประกอบพื้นฐานของ Employee Engagement ที่แสดงถึงความเต็มใจของพนักงานในการใช้ความพยายามเต็มที่ เพื่อความสำเร็จขององค์กร เช่น

• ทำงานด้วยความกระตือรือร้นและพลังงานเชิงบวก
• ทำงานเกินความคาดหวังและไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค
• รู้สึกว่าการทำงานมีความหมายและเป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จขององค์กร
• มีความภักดีต่อองค์กรและต้องการอยู่กับองค์กรในระยะยาว

1. การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น (Involvement)

   พนักงานที่มีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น แสดงถึงระดับการมีส่วนในการตัดสินใจและกิจกรรมต่าง ๆ ขององค์กร ได้แก่

• แสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุงงานอย่างสม่ำเสมอ
• เข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ขององค์กรด้วยความเต็มใจ
• มีส่วนร่วมในการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับงานของตน
• ริเริ่มโครงการหรือแนวคิดใหม่ ๆ เพื่อพัฒนาองค์กร

1. ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งขององค์กร (Belonging)

   ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งเป็นองค์ประกอบที่ลึกซึ้งที่สุดของ Employee Engagement เพราะเกี่ยวข้องกับความรู้สึกที่พนักงานมีต่อวัฒนธรรม ค่านิยม และเพื่อนร่วมงาน ได้แก่

• รู้สึกว่าตนเองมีคุณค่าและได้รับการยอมรับจากองค์กร
• เชื่อมั่นและภูมิใจในวัฒนธรรมและค่านิยมขององค์กร
• มีความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนร่วมงานและผู้นำที่ดี​
• รู้สึกปลอดภัยที่จะแสดงตัวตนที่แท้จริงในที่ทำงาน

การสร้างความมุ่งมั่นทุ่มเทต้องเริ่มจากการที่องค์กรแสดงความมุ่งมั่นต่อพนักงานก่อน ผ่านการดูแลใส่ใจ การพัฒนาศักยภาพ และการให้โอกาสก้าวหน้าในอาชีพค่ะ

องค์กรสามารถส่งเสริมการมีส่วนร่วมได้ผ่านการเปิดโอกาสให้แสดงความคิดเห็น การกระจายอำนาจตัดสินใจ และการสร้างกิจกรรมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในทุกระดับค่ะ

การสร้างความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งต้องอาศัยวัฒนธรรมและโครงสร้างองค์กรที่เปิดกว้าง เคารพความหลากหลาย และให้คุณค่ากับความคิดเห็นของทุกคนค่ะ

คุณค่า Employee Engagement ต่อองค์กรและพนักงาน

​Employee Engagement ไม่ใช่แค่แนวคิดที่ฟังแล้วสวย แต่ยังส่งผลประโยชน์ที่จับต้องได้ทั้งต่อองค์กรและพนักงานค่ะ

ประโยชน์ต่อองค์กร

1. องค์กรที่มี Employee Engagement สูงมีกำไรสูงกว่าองค์กรที่มี engagement ต่ำถึง 21%
2. อัตราการยื่นใบลาออกลดลง ช่วยลดต้นทุนในการสรรหาและฝึกอบรมพนักงานใหม่
3. ผลิตภาพ (productivity) และตัวชี้วัด KPI สูงขึ้น เพราะพนักงานที่มี engagement สูงทำงานได้มีประสิทธิภาพมากกว่า
4. พนักงานที่มี engagement สูงริเริ่มความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมใหม่ ๆ
5. ความพึงพอใจของลูกค้าเพิ่มขึ้น พนักงานที่มี engagement สูงให้บริการที่ถูกใจลูกค้ามากขึ้น
6. วัฒนธรรมองค์กรแข็งแกร่ง สร้างบรรยากาศการทำงานที่เป็นเชิงบวกและมีประสิทธิภาพ

ประโยชน์ต่อพนักงาน

1. ความสุขกับความพอใจในการทำงาน รู้สึกว่างานมีความหมายและน่าพึงพอใจ
2. ลดความเครียดและความเสี่ยงต่อภาวะหมดไฟในการทำงาน (burnout)
3. ได้รับโอกาสในการพัฒนาทักษะและความก้าวหน้าในอาชีพมากกว่า
4. ความสัมพันธ์ที่ถูกใจกับเพื่อนร่วมงาน สร้างเครือข่ายและความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นในที่ทำงาน
5. ​สมดุลชีวิตการทำงาน (Work Life Balance) องค์กรที่ใส่ใจ engagement ใส่ใจเรื่องสมดุลชีวิตการทำงานของพนักงานด้วย

การสร้าง Employee Engagement ในที่ทำงาน

การสร้างพนักงานที่มี engagement สูงไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่ต้องอาศัยความพยายามอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบค่ะ แนวทางในการสร้าง Employee Engagement คือ

1. สร้างวัฒนธรรมองค์กรที่แข็งแกร่ง

• กำหนดค่านิยม พันธกิจที่ชัดเจนและสื่อสารอย่างสม่ำเสมอ
• ผู้นำต้องเป็นแบบอย่างของพฤติกรรมที่สอดคล้องกับวัฒนธรรมองค์กร
• สร้างกิจกรรมที่ส่งเสริมวัฒนธรรมองค์กรอย่างต่อเนื่อง

2. ให้ความสนใจกับการสื่อสารสองทาง

• สร้างช่องทางสื่อสารที่เปิดกว้าง โปร่งใส และทั่วถึง
• รับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของพนักงานจริงจัง
• จัดการประชุมหรือกิจกรรมพบปะระหว่างผู้บริหารกับพนักงานอย่างสม่ำเสมอ

3. พัฒนาภาวะผู้นำในทุกระดับ

• ฝึกอบรมหัวหน้างานให้มีทักษะการบริหารทีมที่ส่งเสริม engagement
• สนับสนุนให้ผู้นำให้ feedback ที่สร้างสรรค์อย่างสม่ำเสมอ
• ส่งเสริมผู้นำที่มี emotional intelligence สูงและเข้าใจความต้องการของทีม

4. ส่งเสริมการเรียนรู้และพัฒนา

• สร้างโอกาสในการพัฒนาทักษะ และความก้าวหน้าในอาชีพ
• จัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (Individual Development Plan)
• ส่งเสริมวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตในองค์กร

5. รับทราบและตอบสนองความต้องการของพนักงานต่างเจนเนอเรชั่น

• Gen X (1965-1980) เน้นความอิสระในการทำงาน สมดุลชีวิตการทำงาน และโอกาสในการพัฒนาที่ตรงกับความต้องการค่ะ
• Gen Y (1981-1996) เน้นงานที่มีความหมาย การได้รับ feedback สม่ำเสมอ และวัฒนธรรมองค์กรที่ถูกใจ
• Gen Z (1997-2012) เน้นความยืดหยุ่น เทคโนโลยีทันสมัย ความหลากหลาย และความยั่งยืน

อ่านเพิ่มเติม — Generation ในที่ทำงาน ลักษณะเฉพาะของ Gen X, Y, Z ที่องค์กรต้องรู้​

6. ยอมรับและเฉลิมฉลองความสำเร็จ

• สร้างระบบการยอมรับ ให้รางวัลที่ยุติธรรมและโปร่งใส
• จัดกิจกรรมเฉลิมฉลองความสำเร็จทั้งในระดับบุคคลและทีม
• ส่งเสริมวัฒนธรรมการชื่นชมและขอบคุณในองค์กร

7. สร้างสมดุลชีวิตการทำงาน

• เสนอความยืดหยุ่นในการทำงาน เช่น เวลาทำงานยืดหยุ่น หรือการทำงานจากที่บ้าน
• จัดสวัสดิการที่ส่งเสริมสุขภาพกายและใจ
• เคารพเวลาส่วนตัวของพนักงาน

HR กับการขับเคลื่อน Employee Engagement

ฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ (HR) มีหน้าที่สำคัญในการขับเคลื่อน Employee Engagement ในองค์กร ดังนี้

1. หน้าที่เชิงกลยุทธ์

• วางแผนกลยุทธ์ Employee Engagement ออกแบบและพัฒนากลยุทธ์ที่สอดคล้องกับวิสัยทัศน์และค่านิยมขององค์กร
• วัดและวิเคราะห์ระดับ Engagement ใช้เครื่องมือต่าง ๆ เช่น แบบสำรวจความคิดเห็น (engagement survey)
• ให้คำปรึกษาแก่ผู้บริหาร แนะนำผู้บริหารเกี่ยวกับแนวทางการรักษาคนเก่งในองค์กร​

2. หน้าที่เชิงปฏิบัติการ

• ออกแบบและจัดกิจกรรมที่ส่งเสริม engagement เช่น กิจกรรมสร้างทีม การฝึกอบรม
• พัฒนาระบบการให้รางวัลที่จูงใจและยุติธรรม
• สร้างช่องทางและเนื้อหาการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ

3. หน้าที่ในการพัฒนาบุคลากร

• พัฒนาภาวะผู้นำ ฝึกอบรมผู้นำให้มีทักษะในการสร้าง engagement ในทีม
• จัดโปรแกรมพัฒนาทักษะและความก้าวหน้าในอาชีพ
• สร้างประสบการณ์ของพนักงาน (Employee Experience) ออกแบบประสบการณ์ของพนักงานตั้งแต่วันแรกจนถึงวันสุดท้ายในองค์กร

4. หน้าที่ในการสร้างวัฒนธรรมองค์กร

• จัดกิจกรรมและสื่อสารที่ส่งเสริมค่านิยมองค์กร
• ปรับปรุงสภาพแวดล้อมทางกายภาพและวัฒนธรรมการทำงาน
• สร้างนโยบายและกิจกรรมที่ส่งเสริมความหลากหลายและการอยู่ร่วมกัน

รูปแบบ Engagement อื่นที่เกี่ยวข้องในองค์กร

นอกจาก Employee Engagement องค์กรยังมีรูปแบบ engagement อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

1. Team Engagement

   Team Engagement คือ ระดับความผูกพันของสมาชิกในทีมที่มีต่อทีม เป้าหมายของทีม และเพื่อนร่วมทีม ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการทำงานเป็นทีม ดังนี้

• ความไว้วางใจระหว่างสมาชิกในทีม
• การสื่อสารที่เปิดกว้างและมีประสิทธิภาพ
• การให้ความสนใจกับเป้าหมายร่วมมากกว่าเป้าหมายส่วนตัว
• การสนับสนุนและช่วยเหลือกันในทีม

1. Staff Engagement

   Staff Engagement มักใช้แทน Employee Engagement ในบริบทของหน่วยงานภาครัฐหรือองค์กรไม่แสวงผลกำไร มีลักษณะคล้ายกันแต่มีปัจจัยบางอย่างที่แตกต่างกันค่ะ เช่น

• การให้ความสนใจกับพันธกิจเพื่อสังคมมากกว่าผลกำไร
• การมุ่งเน้นบริการสาธารณะและประโยชน์ต่อส่วนรวม
• การทำงานภายใต้ข้อกำหนดที่เข้มงวดกว่าภาคเอกชน

1. Job Engagement

   Job Engagement เน้นที่ความผูกพันต่อตำแหน่งงานและหน้าที่รับผิดชอบโดยเฉพาะ ไม่ใช่องค์กรโดยรวม ได้แก่

• มีความกระตือรือร้นและหลงใหลในงานที่ทำ
• ให้ความสนใจกับคุณภาพของผลงาน
• พยายามพัฒนาทักษะที่เกี่ยวข้องกับงานอย่างต่อเนื่อง
• มีความสุขและพึงพอใจในงานที่ทำ

ความสัมพันธ์ระหว่าง Workers Engagement, People Engagement กับ Employee Engagement

คำเหล่านี้มีความเกี่ยวข้องกันแต่มีความหมายเฉพาะในบริบทที่ต่างกัน ดังนี้

1. Workers Engagement มักใช้ในบริบทที่กว้างกว่า ครอบคลุมทั้งพนักงานประจำ พนักงานชั่วคราว ฟรีแลนซ์ และผู้รับเหมา
2. People Engagement คำที่ใช้ในมุมมองที่เน้นความเป็นมนุษย์มากกว่าสถานะการจ้างงาน สะท้อนแนวคิดที่ว่าองค์กรควรให้ความสนใจกับ "คน" มากกว่า "ทรัพยากร"
3. Employee Engagement เฉพาะเจาะจงที่ความผูกพันของพนักงานประจำที่มีสัญญาจ้างงานกับองค์กร

ทั้งสามรูปแบบมีเป้าหมายเดียวกัน คือการสร้างความผูกพันกับความมุ่งมั่นในการทำงาน แต่มีกลยุทธ์และวิธีการที่แตกต่างกันตามกลุ่มเป้าหมายค่ะ

สรุป

Employee Engagement คือ ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จขององค์กร ต้องอาศัยความเข้าใจในองค์ประกอบหลัก 3 อย่าง คือ ความมุ่งมั่นทุ่มเท (Commitment) การมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น (Involvement) และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งขององค์กร (Belonging) องค์กรจะได้รับประโยชน์มากมาย ทั้งผลประกอบการที่ขึ้น อัตราการลาออกที่ลดลง ผลิตภาพที่สูงขึ้น และนวัตกรรมที่เพิ่มขึ้น ขณะที่พนักงานก็จะมีความสุข ความพอใจในการทำงาน และสุขภาพจิตที่ดีขึ้น

การสร้าง Employee Engagement ไม่ใช่เรื่องง่ายและไม่ใช่ความรับผิดชอบของฝ่าย HR ฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่ายในองค์กร โดยเฉพาะผู้นำในทุกระดับที่มีหน้าที่สำคัญในการสร้างบรรยากาศและวัฒนธรรมที่ส่งเสริม engagement องค์กรยังต้องคำนึงถึงความต้องการที่แตกต่างกันของพนักงานแต่ละเจนเนอเรชั่น ไม่ว่าจะเป็น Gen X, Gen Y หรือ Gen Z

การพัฒนา Employee Engagement คือการลงทุนระยะยาวที่ต้องทำอย่างต่อเนื่อง ปรับให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมกับความต้องการของพนักงาน องค์กรที่ประสบความสำเร็จในการสร้าง Employee Engagement จะมีความได้เปรียบในการแข่งขันและเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาวค่ะ