อัปสกิลทำงานด้วย Design Thinking ผ่าน 5 ขั้นตอนการคิดเชิงออกแบบ

JobFinFin สรุปให้

• Design thinking คือวิธีการแก้ปัญหาที่เน้นผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง ช่วยสร้างนวัตกรรมและแก้ปัญหาซับซ้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• การคิดเชิงออกแบบ มี 5 ขั้นตอนหลัก Empathize (การเข้าถึงความรู้สึก) Define (การระบุปัญหา) Ideate (การสร้างแนวคิด) Prototype (การสร้างต้นแบบ) และ Test (การทดสอบ)
• ประโยชน์ที่ได้รับคือ การเพิ่มนวัตกรรม การแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ การสร้างวัฒนธรรมการทำงานที่ดีขึ้น และการเสริมสร้างการทำงานเป็นทีม
• สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ในทุกอุตสาหกรรมและองค์กร ตั้งแต่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การบริหารทรัพยากรบุคคล จนถึงการแก้ไขปัญหาสังคม
• การพัฒนาทักษะ design thinking ช่วยเสริมสร้างภาวะผู้นำและความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง

Design thinking หรือ การคิดเชิงออกแบบ คือกระบวนการแก้ปัญหาที่มุ่งสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ เป็นแนวทางสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการทำงานทุกสายอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงกระบวนการทำงาน การแก้ไขปัญหาขององค์กร หรือแม้แต่การพัฒนาตัวเองให้เป็น ผู้นำที่ดี และมีประสิทธิภาพค่ะ

Design Thinking คืออะไร ?

​Design thinking หรือ การคิดเชิงออกแบบ คือกระบวนการแก้ปัญหาที่มีโครงสร้างชัดเจน เน้นการเข้าใจความต้องการของผู้ใช้เป็นหลัก กระบวนการนี้ช่วยให้ทีมงานสามารถท้าทายข้อสมมติที่มีอยู่เดิม ระบุปัญหาใหม่ แล้วสร้างสรรค์โซลูชันที่เป็นนวัตกรรมเพื่อนำไปทดลองและปรับปรุงต่อไปค่ะ โดยมีหลักการดังนี้

• Human-Centered (เน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง) กระบวนการทั้งหมดเริ่มต้นและมุ่งเน้นไปที่ความต้องการ ปัญหา และประสบการณ์ของผู้ใช้จริง ไม่ใช่สิ่งที่เราคิดว่าพวกเขาต้องการ
• Collaborative (การทำงานร่วมกัน) การทำงานร่วมกันเป็นทีม หลากหลายมุมมอง และให้ความคิดสร้างสรรค์ของแต่ละคนมาเสริมสร้างซึ่งกันและกัน
• Optimistic (มีทัศนคติเชิงบวก) เชื่อมั่นในการบรรลุผลลัพธ์ที่ดี design thinking เป็นความเชื่อพื้นฐานว่าเราทุกคนสามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ค่ะ

ประโยชน์ของ Design Thinking ในการทำงานและการแก้ปัญหา

​Design thinking มีประโยชน์หลายด้านทั้งในระดับบุคคลและองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ธุรกิจต้องเผชิญกับความท้าทายใหม่ ๆ อยู่ตลอดเวลา

ประโยชน์ต่อการแก้ปัญหาและนวัตกรรม

1. Design thinking ช่วยให้มองปัญหาจากมุมมองใหม่ และค้นหาแนวทางแก้ไขที่ไม่เคยคิดมาก่อน
2. บริษัทต้องสร้างนวัตกรรมเพื่อความอยู่รอด และการแข่งขันในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
3. การทดสอบไอเดียผ่านต้นแบบก่อนลงทุนจริง ช่วยลดความเสี่ยงและต้นทุนในการพัฒนา

ประโยชน์ต่อวัฒนธรรมการทำงาน

1. Design thinking ส่งเสริมกับกระตุ้นการทำงานเป็นทีม ช่วยรวมทีมงานเข้าด้วยกันและสร้างวัฒนธรรมที่เป็นบวกมากขึ้นค่ะ
2. เมื่อเราวางคนไว้เป็นศูนย์กลางของกระบวนการ ระดับการมีส่วนร่วมและความผูกพันของพนักงานก็จะเพิ่มขึ้น
3. การทดลองกับโซลูชันใหม่ลดความกลัวของผู้มีส่วนได้เสียทั้งหมดต่อการเปลี่ยนแปลง

ประโยชน์ต่อความยืดหยุ่นและการปรับตัว

การคิดเชิงออกแบบ มีความยืดหยุ่นสูง สามารถนำไปใช้กับอุตสาหกรรมหรือความท้าทายใดก็ได้ ช่วยให้ธุรกิจสามารถปรับตัวต่อตลาดและพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงค่ะ

กระบวนการ Design Thinking 5 ขั้นตอน

กระบวนการ design thinking ที่ได้รับการยอมรับประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก กระบวนการเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามลำดับเสมอ แต่สามารถย้อนกลับหรือทำซ้ำได้ตามความเหมาะสม โดยมีขั้นตอนดังนี้

ขั้นที่ 1 Empathize การเข้าถึงมุมมองและความต้องการของผู้ใช้

ขั้นตอน Empathize วางรากฐานให้กระบวนการคิดเชิงออกแบบทั้งหมดค่ะ เป้าหมายคือการทำความเข้าใจผู้ใช้ ผ่านการเรียนรู้และสัมผัสถึงปัญหาจากมุมมองของพวกเขาโดยตรง เพื่อให้เรามองเห็นความต้องการที่แท้จริงก่อนจะเริ่มแก้ไข

วิธีการดำเนินการ

1. การสัมภาษณ์เชิงลึก พูดคุยกับผู้ใช้โดยตรงเพื่อเข้าใจปัญหา ความต้องการ และแรงจูงใจของพวกเขา
2. การสังเกตการณ์ สังเกตเพื่อมีส่วนร่วมและเห็นอกเห็นใจกับผู้ใช้ของเรา
3. การสร้าง Empathy Map เครื่องมือที่ช่วยจัดระเบียบข้อมูลเกี่ยวกับสิ่งที่ผู้ใช้พูด คิด รู้สึก และกระทำ

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้

ถ้าต้องการปรับปรุงกระบวนการรับสมัครงานขององค์กร จุดเริ่มต้นคือการพูดคุยกับผู้สมัครงาน ทีม HR และหัวหน้างาน เพื่อให้เข้าใจถึง Pain Point และอุปสรรคที่เกิดขึ้นจริงจากมุมมองของแต่ละฝ่าย

ขั้นที่ 2 Define การระบุปัญหาให้ชัดเจน

ขั้นตอน Define คือการนำข้อมูลเชิงลึกทั้งหมดที่รวบรวมมาจากขั้น Empathize มาสังเคราะห์และกลั่นกรอง เพื่อกำหนดแก่นของปัญหาจากมุมมองผู้ใช้ให้แม่นยำที่สุด

การระบุปัญหาให้ชัดเจน ช่วยทีมออกแบบรวบรวมแนวคิดเพื่อสร้างคุณสมบัติ ฟังก์ชัน และองค์ประกอบอื่น ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาของผู้ใช้ได้ตรงจุดค่ะ

เครื่องมือที่ใช้

• Problem Statement การเขียนประโยคปัญหาที่เฉพาะเจาะจงและเน้นผู้ใช้
• Point of View (POV) การกำหนดมุมมองที่รวมผู้ใช้ ความต้องการ และข้อมูลเชิงลึก
• How Might We (HMW) Questions คำถามที่ช่วยมองหาโซลูชัน

รูปแบบการเขียน Problem Statement

"[ชื่อผู้ใช้] ต้องการ [ความต้องการ] เพราะว่า [ข้อมูลเชิงลึก]"

ขั้นที่ 3 Ideate การสร้างสรรค์แนวคิดเพื่อแก้ไขปัญหา

ขั้นตอน Ideate คือช่วงเวลาของการระดมความคิดเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหา ทีมจะใช้ข้อมูลความเข้าใจผู้ใช้จากขั้น Empathize และข้อสรุปของปัญหาจากขั้น Define มาเป็นพื้นฐานในการสร้างสรรค์

การสร้างสรรค์แนวคิดเพื่อแก้ไขปัญหา คือช่วงที่ความคิดจะถูกปลดปล่อย และทุกไอเดียจะได้รับการต้อนรับอย่างเปิดกว้างเพื่อสำรวจความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ค่ะ

เทคนิคการสร้างแนวคิด

• Brainstorming การระดมสมองแบบกลุ่มโดยไม่มีการตัดสินหรือวิจารณ์
• Crazy 8s เทคนิคการระดมสมอง เพื่อคิดโซลูชันนอกกรอบ
• Mind Mapping การสร้างแผนผังความคิด เพื่อสำรวจความเชื่อมโยงระหว่างแนวคิดต่าง ๆ

หลักการในการ Ideate

1. Quantity over Quality เน้นจำนวนแนวคิดมากกว่าคุณภาพในช่วงแรก
2. Build on Ideas นำแนวคิดของคนอื่นมาต่อยอดและพัฒนา
3. Stay Focused มุ่งเน้นไปที่ปัญหาที่กำหนดไว้
4. Encourage Wild Ideas ยินดีต้อนรับแนวคิดที่แปลกใหม่และท้าทาย

ขั้นที่ 4 Prototype การสร้างต้นแบบเพื่อทดลองแนวคิด

ขั้นตอน Prototype เกี่ยวข้องกับการสร้างเวอร์ชันพื้นฐานของผลิตภัณฑ์หรือบริการ จุดมุ่งหมายไม่ใช่การสร้างผลิตภัณฑ์ที่สมบูรณ์แบบ แต่เป็นการทดลอง เรียนรู้อย่างรวดเร็วและประหยัดต้นทุนค่ะ

ประเภทของ Prototype

• Paper Prototype การสร้างต้นแบบด้วยกระดาษและดินสอ
• Digital Wireframe การสร้างโครงร่างดิจิทัลผ่านเครื่องมือต่าง ๆ
• Interactive Prototype ต้นแบบที่ผู้ใช้สามารถโต้ตอบได้จริง
• Service Prototype การจำลองกระบวนการหรือบริการในรูปแบบง่าย ๆ

หลักการสร้าง Prototype ที่มีประสิทธิภาพ

1. Start Simple เริ่มต้นด้วยเวอร์ชันที่เรียบง่ายที่สุด
2. Focus on Key Features เน้นฟีเจอร์หลักที่ต้องการทดสอบ
3. Make it Testable สร้างให้สามารถทดสอบกับผู้ใช้จริงได้
4. Fail Fast, Learn Faster ยอมรับความล้มเหลวเพื่อเรียนรู้อย่างรวดเร็ว

ขั้นที่ 5 Test การทดสอบต้นแบบกับผู้ใช้

ขั้นตอน Test คือการนำต้นแบบไปให้ผู้ใช้จริงได้ทดลอง เพื่อรวบรวม Feedback และข้อเสนอแนะกลับมา ข้อมูลที่ได้รับจะช่วยให้นักออกแบบมองเห็นปัญหาการใช้งาน ข้อจำกัดในการเข้าถึง หรือจุดบกพร่องอื่น ๆ ที่ต้องปรับปรุงแก้ไขค่ะ

วิธีการทดสอบ

• Usability Testing การทดสอบการใช้งานจริง
• User Interview การสัมภาษณ์ผู้ใช้หลังการทดลองใช้งาน
• Observation การสังเกตพฤติกรรมการใช้งานของผู้ใช้
• Analytics การวิเคราะห์ข้อมูลการใช้งานเชิงตัวเลข

ข้อมูลที่ต้องเก็บรวบรวม

• ความใช้งานได้ ผู้ใช้สามารถใช้งานได้ตามจุดประสงค์หรือไม่
• ความพึงพอใจ ผู้ใช้รู้สึกอย่างไรกับการใช้งาน
• ปัญหาและอุปสรรค จุดที่ผู้ใช้ติดขัดหรือสับสน
• ข้อเสนอแนะ แนวทางปรับปรุงจากผู้ใช้

การทดสอบไม่ใช่จุดสิ้นสุดของงาน แต่กลับเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับปรุงและพัฒนาต่อไป สิ่งนี้สอดคล้องกับแนวคิดของ design thinking ที่สามารถย้อนกลับหรือทำซ้ำขั้นตอนต่าง ๆ ได้ตามความจำเป็นค่ะ

การนำ Design Thinking ไปปรับใช้ในองค์กรและพัฒนาภาวะผู้นำ

Design thinking ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เท่านั้น แต่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กรและการพัฒนาผู้นำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่

การประยุกต์ใช้ในการบริหารทรัพยากรบุคคล

• การพัฒนากระบวนการสรรหา ออกแบบกระบวนการใหม่ให้เน้นผู้สมัครเป็นศูนย์กลาง
• การปรับปรุงระบบประเมินผล เปลี่ยนจากการประเมินแบบเดิมที่ประเมินจากบนลงล่างแค่ปีละครั้ง เป็นการลดอุปสรรคและสร้างประสบการณ์เชิงบวกที่พนักงานสัมผัสได้จริงโดยใช้ KPI ที่เหมาะสม | ตัวชี้วัด KPI คืออะไร ?​
• การออกแบบประสบการณ์พนักงาน สร้างกิจกรรมและกระบวนการที่ตอบสนองความต้องการจริงของพนักงานเพื่อเพิ่ม Employee Engagement​

การพัฒนาภาวะผู้นำผ่าน Design Thinking

หลักการของ design thinking คือความเห็นอกเห็นใจต่อคนที่เราออกแบบให้ ภาวะผู้นำก็เป็นสิ่งเดียวกัน คือการสร้างความเห็นอกเห็นใจต่อคนที่เราได้รับมอบหมายให้ช่วยเหลือ

หลักการในการพัฒนาผู้นำ

• การเสริมสร้างความเห็นอกเห็นใจ เข้าใจความต้องการของเพื่อนร่วมงาน พนักงาน และผู้บังคับบัญชา
• การสร้างวัฒนธรรมการทดลอง ส่งเสริมการลงมือทำจริงมากกว่าการประชุมยาว ๆ
• การสร้างทีมงานที่หลากหลาย รวบรวมผู้เชี่ยวชาญจากหลากหลายสาขา เพื่อให้ได้มุมมองที่เพิ่มมากขึ้น

แนวทางการนำ การคิดเชิงออกแบบ ไปใช้ในองค์กร

1. การเริ่มต้นขนาดเล็ก เลือกโครงการหรือปัญหาเฉพาะที่มีขอบเขต
2. การสร้างทีม Design Thinking รวบรวมสมาชิก 6-12 คนที่มีความหลากหลายทางวิชาการ
3. การสร้างวัฒนธรรมองค์กร ส่งเสริมการทดลองและการเรียนรู้จากความล้มเหลว
4. กำหนดตัวชี้วัดและรวบรวมข้อเสนอแนะอย่างต่อเนื่อง

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้

การปรับปรุงระบบการประเมินผลงาน โดยใช้ Design Thinking ในการเข้าใจปัญหาของการประเมินแบบเก่าที่ทำให้พนักงานรู้สึกท้อแท้ แล้วออกแบบระบบใหม่ที่เน้นการให้ข้อมูลป้อนกลับอย่างต่อเนื่องและการพัฒนา

การเริ่มต้นในองค์กร

1. เริ่มจากโครงการเล็ก ๆ เลือกปัญหาที่ไม่ซับซ้อนมากเป็นจุดเริ่มต้น
2. สร้างทีมต้นแบบ ฝึกอบรมทีมหลักให้เข้าใจหลักการก่อน
3. แสดงผลสำเร็จ นำเสนอผลลัพธ์ที่ได้เพื่อสร้างความเชื่อมั่น
4. ขยายผลอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพิ่มโครงการและทีมงานเป็นกลุ่ม ๆ

สรุป

Design thinking หรือ การคิดเชิงออกแบบ คือกระบวนการที่มีประสิทธิภาพสูงในการแก้ปัญหาและสร้างนวัตกรรม ความสามารถในการเข้าใจผู้ใช้ ท้าทายข้อสมมติเดิมเพื่อสร้างโซลูชันใหม่ ๆ ในการแก้ปัญหาค่ะ

การคิดเชิงออกแบบมี 5 ขั้นตอน ได้แก่ Empathize, Define, Ideate, Prototype และ Test ช่วยให้การแก้ปัญหาอย่างมีระบบ ปรับเปลี่ยนมุมมองการทำงานให้หันมาให้ความสำคัญกับมนุษย์เป็นศูนย์กลาง พร้อมส่งเสริมการทำงานร่วมกัน และสร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ต่อเนื่องภายในโครงสร้างองค์กร​

การนำ design thinking มาประยุกต์ใช้สามารถทำได้ในหลายรูปแบบ ตั้งแต่การปรับปรุงกระบวนการทำงาน การบริหารทรัพยากรบุคคล การพัฒนาภาวะผู้นำ ผลลัพธ์ที่ได้คือองค์กรที่มีความยืดหยุ่น มีนวัตกรรม และสามารถตอบสนองความต้องการของผู้คนได้ตรงจุดค่ะ