ลาพักร้อนได้กี่วัน ? สรุปข้อกำหนดตามกฎหมายแรงงานล่าสุด

JobFinFin สรุปให้

• ลูกจ้างทำงานครบ 1 ปี มี สิทธิลาพักร้อน ขั้นต่ำ 6 วันทำงานต่อปี
• ได้รับค่าจ้างเต็มจำนวนในวันหยุดประจำปี เท่ากับวันทำงานปกติ
• พนักงานทำงานไม่ครบ 1 ปี อาจได้รับวันลาตามสัดส่วน
• นายจ้างกับลูกจ้างสามารถตกลงกันล่วงหน้าสะสม และเลื่อนวันหยุดพักผ่อนประจำปีได้
• นายจ้างกำหนดวันหยุดพักผ่อนประจำปีได้ แต่ต้องแจ้งลูกจ้างล่วงหน้า
• บริษัทสามารถกำหนดสิทธิลาพักร้อนให้มากกว่า 6 วันได้ตามนโยบายบริษัท

การลาพักร้อน คือสิทธิพื้นฐานของคนทำงาน ช่วยให้พนักงานได้พักผ่อนกับฟื้นฟูสุขภาพกายและใจ กฎหมายแรงงานไทยกำหนดสิทธินี้ไว้ในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน หลายคนยังไม่เข้าใจเรื่องจำนวนวันลา วิธีการคำนวณ กับเงื่อนไขต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้ JobFinFin จะอธิบายทุกสิ่งที่ต้องรู้เกี่ยวกับ สิทธิลาพักร้อน ตามกฎหมายแรงงานไทย พร้อมตัวอย่างการคำนวณที่เข้าใจง่าย

ลาพักร้อน คืออะไร ?

ลาพักร้อน หรือ วันหยุดพักผ่อนประจำปี คือสิทธิของลูกจ้างในการหยุดงานตามระยะเวลาที่กำหนด โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ลูกจ้างได้พักผ่อนจากการทำงาน ฟื้นฟูสุขภาพกายและใจ โดยที่ยังได้รับค่าจ้างตามปกติ แตกต่างจากการลาประเภทอื่นๆ เช่น การลาป่วย หรือลากิจ โดยเป็นสิทธิที่พนักงานสามารถวางแผนใช้ล่วงหน้าได้

วันลาพักร้อนเปิดโอกาสให้พนักงานได้หยุดพักจากความเหนื่อยล้า เพื่อใช้เวลาอยู่กับคนใกล้ชิดและฟื้นฟูสภาพจิตใจ การพักผ่อนนี้ส่งผลโดยตรงต่อการทำงาน ทำให้พนักงานกลับมาพร้อมพลังงานใหม่ ๆ และรู้สึกสนุกกับการทำงานขึ้นค่ะ

พนักงานมีสิทธิ วันลาพักร้อน ตามกฎหมายแรงงานกี่วัน ?

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 30 ประกอบมาตรา 56 กำหนดให้ลูกจ้างทำงานติดต่อกันมาแล้วครบ 1 ปี มีสิทธิ์หยุดพักผ่อนประจำปีได้ค่ะ

คุณสมบัติของลูกจ้างที่มีสิทธิได้รับวันหยุดพักผ่อนประจำปี

1. ทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี นับจากวันเริ่มงานแรก
2. เป็นลูกจ้างประจำ มีสัญญาจ้างงาน
3. ยังคงทำงานอยู่กับนายจ้างเดิม ไม่ได้ลาออกหรือถูกเลิกจ้าง

สำหรับพนักงานทำงานยังไม่ครบ 1 ปี บางบริษัทให้สิทธิลาพักร้อนตามสัดส่วน แต่นี่เป็นสิทธิประโยชน์เพิ่มเติมจากบริษัท ไม่ใช่ข้อบังคับตามกฎหมายค่ะ

จำนวนวันหยุดพักผ่อนประจำปีขั้นต่ำที่กฎหมายกำหนด

กฎหมายกำหนดให้ลูกจ้างที่ทำงานครบ 1 ปี มีสิทธิลาพักร้อนขั้นต่ำ 6 วันทำงานต่อปี

รายละเอียดสิทธิวันลาพักร้อนตามกฎหมาย

1. จำนวนขั้นต่ำ 6 วันทำงานต่อปี
2. ได้รับค่าจ้างเต็มจำนวนเหมือนวันทำงานปกติ
3. บริษัทให้เพิ่มได้ หลายบริษัทให้มากกว่า 6 วัน เช่น 8-15 วัน
4. ไม่มีการหักค่าจ้างในวันลาพักร้อนที่ได้รับอนุมัติ

บริษัทสามารถกำหนดวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้พนักงานมากกว่า 6 วันทำงานได้ ขึ้นอยู่กับนโยบายสวัสดิการของแต่ละองค์กร

อ่านเพิ่มเติม — สวัสดิการพนักงาน มีอะไรบ้าง ทั้งตามกฎหมาย และที่บริษัทจัดหาให้​

เกณฑ์การคิดคำนวณวันลาพักร้อนสำหรับพนักงาน

สำหรับการคำนวณวันลาพักร้อนของพนักงานตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน จะมีวิธีคิดอยู่สองรูปแบบที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับระยะเวลาการทำงาน ดังนี้

การคำนวณสิทธิสำหรับพนักงานที่ทำงานครบ 1 ปี

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานกำหนดให้ลูกจ้างต้องได้วันหยุดประจำปี หรือวันลาพักร้อนกฎหมายแรงงาน 6 วันทันที เมื่อทำงานครบ 1 ปี โดยไม่ต้องคำนวณตามส่วน

ตัวอย่างการคำนวณ

นาย ก เริ่มงานวันที่ 1 มกราคม 2566 ครบ 1 ปี วันที่ 1 มกราคม 2567

• ได้สิทธิ 6 วันลาพักร้อนเต็มจำนวนทันที

หลายบริษัทมีนโยบายให้วันหยุดประจำปีเพิ่มขึ้นตามอายุงาน ขึ้นอยู่กับนโยบายสวัสดิการของแต่ละองค์กร เช่น

การคำนวณสิทธิตามสัดส่วนสำหรับพนักงานที่ทำงานไม่ครบปี

บางบริษัทสามารถให้สิทธิวันลาพักร้อนกับลูกจ้างแม้ว่ายังทำงานไม่ครบ 1 ปี หรือให้สิทธิลูกจ้างโดยคำนวณตามสัดส่วนค่ะ

วิธีการคำนวณแบบสัดส่วน

สูตรการคำนวณ (จำนวนเดือนที่ทำงาน × วันลาประจำปี) ÷ 12

ตัวอย่างการคำนวณ

นาย ข เริ่มงานวันที่ 1 กรกฎาคม 2566 ทำงานมาแล้ว 6 เดือน บริษัทให้สิทธิ 6 วันต่อปี

• การคำนวณ (6 × 6) ÷ 12 = 3 วัน
• ผลลัพธ์ นาย ข ได้สิทธิลาพักร้อน 3 วัน

วิธีจัดการวันลาพักร้อนสะสม และการจ่ายค่าจ้างแทน

การจัดการวันลาพักร้อนที่ไม่ได้ใช้เป็นเรื่องสำคัญที่ทั้งนายจ้างและลูกจ้างต้องทำความเข้าใจ วันหยุดประจำปีที่ได้รับหลังทำงานครบ 1 ปี จะมีอายุ 1 ปี หลังจากวันที่ได้รับ ถ้าลูกจ้างต้องการทบเพิ่ม อาจทำได้ ขึ้นอยู่กับนโยบายของบริษัทค่ะ

การตกลงเพื่อเลื่อนหรือสะสมวันหยุดพักผ่อนประจำปี

กฎหมายอนุญาตให้นายจ้างกับลูกจ้างตกลงกันเลื่อน หรือสะสมวันลาพักร้อนได้ โดยมีเงื่อนไขดังนี้

1. ต้องมีการตกลงร่วมกันระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง เป็นลายลักษณ์อักษร
2. ต้องแจ้งล่วงหน้าก่อนหมดปีงบประมาณ
3. ไม่มีกำหนดเวลาสะสมสูงสุดตามกฎหมาย แต่ขึ้นอยู่กับนโยบายบริษัท
4. สามารถนำไปใช้ในปีถัดไปตามที่ตกลงกัน

พนักงานสามารถสะสมวันลาพักร้อนในปีก่อนหน้าไปทบกับปีถัดไปได้ ตามนโยบายของแต่ละบริษัทและไม่ขัดต่อกฎหมายค่ะ

ตัวอย่างการสะสมวันลา

• ปี 2566 ได้สิทธิ 6 วัน ใช้ไป 2 วัน เหลือ 4 วัน
• ปี 2567 ได้สิทธิใหม่ 6 วัน + วันสะสม 4 วัน = รวม 10 วัน

การจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนเมื่อสิ้นสุดสัญญาจ้าง

เมื่อพนักงานยื่น ใบลาออก เกษียณ หรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ถ้ามีวันลาพักร้อนคงเหลือ นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างแทนวันลาที่ไม่ได้ใช้ หลักการคำนวณมีดังนี้

1. อัตราการจ่าย เท่ากับค่าจ้างวันทำงานปกติ
2. วิธีคำนวณ เงินแทนวันลาพักร้อน = จำนวนวันลาคงเหลือ × ค่าจ้างต่อวัน
3. เงื่อนไขการจ่าย ต้องจ่ายพร้อมเงินเดือนเดือนสุดท้าย ซึ่งปรากฏในสลิปเงินเดือน​

ตัวอย่างการคำนวณ

นาย ค มีเงินเดือน 30,000 บาท/เดือน

• ค่าจ้างรายวัน 30,000 ÷ 30 = 1,000 บาท

วันลาคงเหลือ 5 วัน

• ค่าจ้างแทนวันลา 5 × 1,000 = 5,000 บาท

ข้อตกลง วันลาพักร้อน ที่นายจ้างและลูกจ้างกำหนดร่วมกัน

การกำหนดนโยบายวันลาพักร้อนควรเป็นไปอย่างชัดเจนและยุติธรรม คำนึงถึงสิทธิของลูกจ้างกับความต้องการขององค์กร สำหรับการอนุมัติวันหยุดนั้น นายจ้างสามารถแจ้งให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้า หรือใช้วิธีตกลงร่วมกันกับลูกจ้างก็ได้ค่ะ

การกำหนดวันลาล่วงหน้าตามข้อบังคับของบริษัท

การลาพักร้อนจำเป็นต้องแจ้งล่วงหน้าตามระยะเวลาที่แต่ละบริษัทกำหนดไว้ ซึ่งช่วงเวลาที่พบได้บ่อยมีตั้งแต่ 3 วัน 7 วัน หรือบางแห่งกำหนดถึง 1 เดือน และอาจมีข้อกำหนดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการแจ้งลา เช่น

• การลา 1-2 วัน แจ้งล่วงหน้า 3-7 วัน
• การลาต่อเนื่อง 3-5 วัน แจ้งล่วงหน้า 2 สัปดาห์
• การลานาน 1 สัปดาห์ขึ้นไป ต้องแจ้งล่วงหน้า 1 เดือน
• การลาในช่วงเทศกาลหรือ วันหยุดยาว ต้องแจ้งล่วงหน้านานกว่าปกติ

วิธีการขอลาพักร้อน

1. ตรวจสอบสิทธิวันลาที่มีในระบบ
2. กรอกแบบฟอร์มขอลาตามที่บริษัทกำหนด
3. ส่งให้หัวหน้างานอนุมัติตามลำดับขั้น
4. รออนุมัติก่อนวันลาจริง
5. จัดงานส่งต่อให้เรียบร้อยก่อนลา

สิทธินายจ้างในการกำหนดช่วงเวลาการลาของลูกจ้าง

สิทธิของนายจ้างในการกำหนดวันลาพักร้อนของลูกจ้าง

• กำหนดช่วงเวลาที่ไม่สามารถลาได้ เช่น ช่วงงานยุ่ง หรือโครงการสำคัญ
• จำกัดจำนวนคนลาพร้อมกันเพื่อไม่ให้งานหยุดชะงัก
• ขอให้เลื่อนวันลาถ้าจำเป็นเร่งด่วน (ต้องมีเหตุผลสมควร)
• กำหนดนโยบายการลาตามความเหมาะสมกับลักษณะงาน

ข้อจำกัดสิทธิของนายจ้าง

• ไม่สามารถปฏิเสธการลาโดยไม่มีเหตุผล ถ้าพนักงานแจ้งตามระเบียบ
• ไม่สามารถตัดสิทธิวันลาที่พนักงานมีสิทธิได้รับ
• ต้องให้เหตุผลที่ชัดเจนถ้าต้องขอเลื่อนวันลา
• ต้องจัดหาช่วงเวลาทดแทนถ้าขอเลื่อนวันลา

กฎหมายคุ้มครองแรงงานไม่ได้ระบุว่าลูกจ้างหรือพนักงานสามารถใช้สิทธิลาพักร้อนติดต่อกันได้กี่วัน การใช้สิทธิลาติดต่อกันให้เป็นไปตามนโยบายของแต่ละบริษัทกำหนดค่ะ

หน้าที่ของนายจ้างเกี่ยวกับวันหยุดพักผ่อนประจำปี

การลาพักร้อน คือสิทธิของพนักงานที่นายจ้างต้องจัดหาให้ตามกฎหมายแรงงาน โดยต้องให้วันลาไม่น้อยกว่า 6 วันต่อปีแก่พนักงานที่ทำงานครบ 1 ปี พร้อมจ่ายค่าจ้างเต็มจำนวนในวันลาเหมือนวันทำงานปกติ แล้วยังต้องจัดทำระบบการลาที่โปร่งใส แจ้งนโยบายให้พนักงานรับทราบ และเก็บข้อมูลการลาไว้เป็นหลักฐานด้วยค่ะ

การบริหารจัดการวันลาที่ดีจะช่วยให้การทำงานในภาพรวมไม่ติดขัด นายจ้างควรวางแผนกำลังคนล่วงหน้าเพื่อรองรับช่วงที่พนักงานลา และกำหนดนโยบายที่ยืดหยุ่นแต่ยังคงความยุติธรรมสำหรับทุกคน รวมถึงให้ความรู้แก่หัวหน้างานเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การอนุมัติการลาเพื่อสร้างมาตรฐานเดียวกัน

ข้อควรระวังสำหรับนายจ้างในการจัดการวันหยุดประจำปี

• หักค่าจ้างในวันลาพักร้อนที่อนุมัติแล้ว
• ปฏิเสธการลาโดยไม่มีเหตุผลสมควร
• ตัดสิทธิวันลาที่พนักงานสะสมไว้โดยไม่มีการตกลง
• บังคับให้ลาในช่วงที่พนักงานไม่ต้องการ (เว้นแต่มีความจำเป็น)

ถ้าพนักงานมีวันลาพักร้อนเหลือและนายจ้างไม่ได้กำหนดให้ใช้สิทธิ นายจ้างจะปฏิเสธการจ่ายค่าจ้างสำหรับวันลาที่สะสมนั้นไม่ได้ เพราะจะขัดต่อมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน

สรุป

ลาพักร้อน ตามกฎหมายแรงงานไทย กำหนดให้พนักงานที่ทำงานครบ 1 ปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนอย่างน้อย 6 วันทำงานต่อปี พร้อมรับค่าจ้างเต็มจำนวนค่ะ

สิทธินี้ยังครอบคลุมถึงการสะสมวันลาพักร้อนที่เหลือไปใช้ในปีถัดไป ถ้ามีข้อตกลงร่วมกันกับนายจ้างไว้ล่วงหน้า ในส่วนของพนักงานเองก็มีหน้าที่แจ้งลาตามระเบียบที่บริษัทกำหนด และเมื่อสิ้นสุดสถานะการจ้างงาน นายจ้างจะต้องจ่ายค่าตอบแทนสำหรับวันลาที่ยังไม่ได้ใช้

ความเข้าใจในสิทธิกับข้อปฏิบัตินี้ ช่วยให้การจัดการวันลาของพนักงานและนายจ้างถูกต้องตามกฎหมาย ถ้ามีคำถามหรือต้องการข้อมูลเพิ่ม สามารถสอบถามฝ่ายทรัพยากรบุคคล (HR) ของบริษัท หรือติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเพื่อขอคำแนะนำได้ค่ะ