Soft Skill คืออะไร ? ตัวอย่างทักษะที่คนทำงานควรมี/องค์กรต้องการ

JobFinFin สรุปให้ (Key Takeaway)

• Soft Skill คือ ทักษะทางอารมณ์การมีปฏิสัมพันธ์ต่อผู้อื่น ไม่เกี่ยวข้องกับความสามารถเชิงเทคนิค ช่วยให้ทำงานกับผู้อื่นได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
• Soft Skills แตกต่างจาก Hard Skill ความรู้เชิงเทคนิค ทักษะเฉพาะทางที่วัดผลได้ชัดเจน
• Soft Skill จัดกลุ่มได้ 5 ประเภทหลัก คือ ทักษะการสื่อสาร ทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น ทักษะการคิดแก้ปัญหา คุณลักษณะส่วนบุคคล และความเป็นผู้นำ
• องค์กรต่าง ๆ ให้น้ำหนักกับ Soft Skill ค่อนข้างมาก โดย 92% ขององค์กรถือว่า Soft Skills ส่งผลต่อความสำเร็จขององค์กร
• Soft Skill คือ พื้นฐานที่ควรมีสำหรับการสมัครงานประกอบด้วย การสื่อสารระหว่างบุคคล การทำงานเป็นทีม ความสามารถปรับตัว การบริหารจัดการเวลา ความคิดสร้างสรรค์ การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
• เทคโนโลยี AI อาจทำแทน Hard Skill ได้หลายส่วน แต่ทดแทน Soft Skill ไม่ได้ทั้งหมด ส่งผลให้ทักษะกลุ่มนี้ยิ่งมีความสำคัญขึ้นค่ะ

Soft skill คือ พื้นฐานที่ช่วยให้คนทำงานก้าวหน้าในอาชีพได้ดีกว่าผู้ที่มีแต่ความรู้ทางเทคนิค ทักษะเหล่านี้เกี่ยวข้องกับการปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น การจัดการอารมณ์ และการแก้ไขปัญหาในสถานการณ์ต่าง ๆ ต่างจาก Hard Skills ที่วัดค่าได้ชัดเจน ผู้ที่มี Soft Skills ที่ดีจะประสบความสำเร็จในยุคที่การทำงานเปลี่ยนแปลงเร็ว พร้อมปรับตัวต่อความท้าทายใหม่ ๆ ได้อย่างราบรื่นค่ะ

Soft Skills คืออะไร ?

​Soft Skill คือ ความสามารถของบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องกับความรู้ทางเทคนิคหรือทักษะเฉพาะทาง แต่เป็นทักษะทางอารมณ์ สังคม การปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น รวมถึงบุคลิกภาพ ทัศนคติ กับ mindset ต่าง ๆ ที่ช่วยให้ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี ทักษะเหล่านี้วัดผลได้ยากกว่า Hard Skills บางทักษะติดตัวมาแต่กำเนิด บางทักษะเรียนรู้และพัฒนาได้จากการใช้ชีวิตประจำวันและการทำงาน

ถ้าอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ Soft Skills มีความสัมพันธ์กับ EQ (Emotional Quotient) หรือความฉลาดทางอารมณ์ ไม่ใช่ IQ (Intelligence Quotient) หรือความฉลาดทางวิชาการ แต่เป็นทักษะที่แสดงถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์ของแต่ละบุคคล ช่วยให้รับรู้ ดำเนินการ ประมวลผล และตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ ได้สร้างสรรค์ค่ะ

ประเภทของ Soft Skills ที่องค์กรมองหา

Soft Skill คือ สิ่งที่องค์กรส่วนใหญ่ต้องการ จากข้อมูลการสำรวจพบว่า 92% ขององค์กรให้น้ำหนักกับ Soft Skills มากกว่า Hard Skills กับ 80% ระบุว่าทักษะเหล่านี้ส่งผลต่อความสำเร็จขององค์กร สามารถแบ่งกลุ่ม Soft Skills ที่องค์กรต้องการได้ดังนี้ค่ะ

1. กลุ่มทักษะด้านการสื่อสาร (Communication)

ทักษะการสื่อสารคือหนึ่งในทักษะที่ทุกองค์กรต้องการ เพราะการสื่อสารที่ดีช่วยงานราบรื่นและลดข้อผิดพลาดในองค์กร โดยเฉพาะยุคที่การทำงานแบบ Hybrid Work กลายเป็นความปกติใหม่ ทักษะกลุ่มนี้ประกอบด้วย

• ทักษะการพูดต่อหน้าผู้คน (Public Speaking)
• ทักษะการฟังแบบเข้าใจลึกซึ้ง (Deep Listening)
• ทักษะการเขียนที่ชัดเจน
• ทักษะการนำเสนองาน
• ทักษะการพูดจูงใจและการเจรจาต่อรอง (Negotiation)
• ความสามารถสื่อสารหลายภาษา

2. กลุ่มทักษะด้านการทำงานร่วมกับผู้อื่น (Collaboration)

การทำงานในองค์กรไม่สามารถทำได้เพียงลำพัง ทักษะการทำงานกับผู้อื่นจึงสำคัญ ทักษะกลุ่มนี้ช่วยสร้างมิตรภาพและปฏิสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อนร่วมงาน ประกอบด้วย

• ทักษะการทำงานเป็นทีม (Teamwork)
• ทักษะความเข้าใจและเห็นอกเห็นใจผู้อื่น (Empathy)
• ทักษะการสร้างเครือข่าย (Networking)
• ทักษะการร่วมงานข้ามสายงาน
• ความสามารถจัดการความขัดแย้งในองค์กร​

3. กลุ่มทักษะด้านการคิดและแก้ปัญหา (Thinking & Problem-Solving)

ทักษะกลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับการคิดวิเคราะห์และการแก้ไขปัญหาแบบสร้างสรรค์ ช่วยรับมือกับความท้าทายต่าง ๆ ในการทำงานค่ะ ประกอบด้วย

• ความคิดสร้างสรรค์ (Creativity)
• การคิดวิเคราะห์ (Critical Thinking) โดยใช้หลักการ 5W1H​
• การคิดเชิงนวัตกรรม (Innovative Thinking)
• การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า (Problem Solving)
• การตัดสินใจแบบมีกระบวนการ (Decision Making)
• การเรียนรู้แบบ Active Learning

4. กลุ่มทักษะด้านคุณลักษณะส่วนบุคคล (Personal Attributes)

ทักษะกลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับลักษณะนิสัยกับคุณสมบัติส่วนตัวที่ส่งผลต่อการทำงาน ช่วยรับมือกับแรงกดดันและความท้าทายในการทำงานได้ดี ประกอบด้วย

• ความสามารถในการปรับตัว (Adaptability)
• ความยืดหยุ่น (Flexibility)
• ความอดทน (Resilience)
• การมีวินัยในตนเอง (Self-discipline)
• การบริหารจัดการเวลา (Time Management)
• การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Life-long Learning)
• ​Growth Mindset​

5. กลุ่มทักษะด้านความเป็นผู้นำ (Leadership)

ทักษะกลุ่มนี้ไม่ได้จำเพาะเจาะจงสำหรับผู้บริหารเท่านั้นค่ะ แต่เป็นทักษะที่ทุกคนในองค์กรควรมีเพื่อพัฒนาตนเองและการนำทีม ประกอบด้วย

• ความสามารถสร้างแรงบันดาลใจ (Inspiration)
• ความสามารถในการมอบหมายงาน (Delegation)
• ความสามารถในการโค้ชและให้คำแนะนำ
• การบริหารทีม
• ความรับผิดชอบ (Accountability)
• การกำหนดทิศทาง (Vision Setting) และทักษะด้านความเป็นผู้นำที่ดี​

ตัวอย่าง Soft Skills ที่ควรมี สำหรับการสมัครงานและทำงาน

Soft Skill คือ ทักษะที่ต้องการสูงสำหรับการสมัครงานและการทำงาน จากการสำรวจความต้องการขององค์กรต่าง ๆ พบตัวอย่าง Soft Skills ดังนี้ค่ะ

1. ทักษะการสื่อสารระหว่างบุคคล

ทักษะการสื่อสารสิ่งแรกที่ HR สังเกตตั้งแต่การสัมภาษณ์งาน และทักษะที่จำเป็นในการทำงานร่วมกับผู้อื่น การสื่อสารที่ดีช่วยถ่ายทอดข้อมูล ความคิด และความรู้สึกได้ชัดเจน ถูกต้อง และมีประสิทธิภาพ ทั้งการสื่อสารแบบต่อหน้าและผ่านช่องทางดิจิทัล วิธีการพัฒนาทักษะ มีดังนี้

• ฝึกพูดต่อหน้าผู้คนและการนำเสนองาน
• ฝึกการฟังแบบตั้งใจ (Active Listening)
• เรียนรู้ภาษากายและน้ำเสียงที่ส่งผลต่อการสื่อสาร
• ฝึกเขียนอีเมลและเอกสารให้ชัดเจน กระชับ

2. การทำงานเป็นทีม

ความสามารถในการทำงานร่วมกับผู้อื่น ทักษะพื้นฐานที่จำเป็นในทุกองค์กร เกือบทุกงานต้องร่วมมือกับเพื่อนร่วมงาน การทำงานเป็นทีมที่ดีหมายถึงการเป็นผู้ฟังที่ดีและรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น การให้ความเคารพ และการมีส่วนร่วมบรรลุเป้าหมายร่วมกัน วิธีพัฒนาทักษะ คือ

• เปิดใจรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง
• เรียนรู้จุดแข็งและจุดอ่อนของตนเองและเพื่อนร่วมทีม
• มีส่วนร่วมในกิจกรรมกลุ่มและโปรเจกต์ร่วม
• ฝึกการให้และรับข้อเสนอแนะแบบสร้างสรรค์

3. ความสามารถในการปรับตัว

ในโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว โดยเฉพาะด้านเทคโนโลยีกับการทำงาน ความสามารถในการปรับตัวเป็นทักษะสำคัญ ผู้ที่ปรับตัวได้ดีจะรับมือกับการเปลี่ยนแปลง ความไม่แน่นอน และความท้าทายใหม่ ๆ ได้ดี วิธีพัฒนาทักษะ ได้แก่

• เปิดใจรับการเปลี่ยนแปลงและมองว่าเป็นโอกาสพัฒนา
• ฝึกทำงานในสภาพแวดล้อมที่แตกต่าง
• เรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ อยู่เสมอ
• ฝึกแก้ปัญหาในสถานการณ์ไม่คุ้นเคย

4. การบริหารจัดการเวลา

การบริหารจัดการเวลาเป็นทักษะที่ช่วยให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ที่มีทักษะนี้จะสามารถจัดลำดับความสำคัญของงาน วางแผนการทำงาน และบริหารเวลาเพื่อให้งานสำเร็จลุล่วงตามกำหนดเวลา การพัฒนาทักษะนี้ ได้แก่

• ฝึกวางแผนและกำหนดเป้าหมายชัดเจน
• ใช้เครื่องมือบริหารจัดการเวลา เช่น ปฏิทิน หรือแอปพลิเคชัน
• เรียนรู้เทคนิคจัดลำดับความสำคัญของงาน
• ฝึกการโฟกัสและจัดการกับสิ่งรบกวน

5. ความคิดสร้างสรรค์

ความคิดสร้างสรรค์ ทักษะที่ช่วยให้คิดนอกกรอบ หาแนวทางแก้ปัญหาใหม่ ๆ และสร้างนวัตกรรม คือสิ่งที่องค์กรต้องการในยุคที่เทคโนโลยีกับนวัตกรรมเป็นตัวขับเคลื่อนธุรกิจ การพัฒนาทักษะนี้ คือ

• ฝึกระดมความคิด (Brainstorming)
• เปิดรับประสบการณ์ใหม่ ๆ
• ท้าทายความคิดเดิมๆ และมองปัญหาจากมุมมองแตกต่าง
• เรียนรู้เทคนิคการคิดสร้างสรรค์ เช่น Design Thinking

6. การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า

ความสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเป็นทักษะที่ช่วยรับมือกับสถานการณ์ไม่คาดคิดและปัญหาที่เกิดขึ้นได้ดีค่ะ ผู้ที่มีทักษะนี้จะวิเคราะห์ปัญหา หาทางออกโดยใช้วงจร PDCA และตัดสินใจได้ในสถานการณ์ที่กดดัน การพัฒนาทักษะมีดังนี้

• ฝึกการคิดวิเคราะห์และการตัดสินใจ
• เรียนรู้จากประสบการณ์และความผิดพลาด
• ฝึกรักษาความสงบในสถานการณ์กดดัน
• พัฒนาความรู้และทักษะหลากหลาย เพื่อมีเครื่องมือแก้ปัญหาที่แตกต่างกัน

ความแตกต่างระหว่าง Soft Skills กับ Hard Skills

Soft Skills และ Hard Skills มีความต่างกันหลายด้าน ที่ส่งผลต่อการพัฒนาและการประเมินทักษะ การเข้าใจความแตกต่างช่วยให้เราพัฒนาทักษะทั้งสองด้านได้สมดุลขึ้น ดังนี้ค่ะ

องค์กรส่วนใหญ่จะจ้างคนเข้าทำงานจาก Hard Skills แต่การเลื่อนตำแหน่งหรือความก้าวหน้าในอาชีพกลับขึ้นอยู่กับ Soft Skills มากกว่าค่ะ สะท้อนจากวลีที่ว่า "จ้างงานด้วย Hard Skills แต่ให้ออกเพราะขาด Soft Skills"

ประโยชน์ของการมี Soft Skills ต่อความก้าวหน้าในอาชีพ

การมี Soft Skill คือ ทักษะที่ดีส่งผลต่อความก้าวหน้าในอาชีพหลายด้าน ทั้งช่วยเพิ่มโอกาสการได้รับการจ้างงานและประสบความสำเร็จในการทำงาน ประโยชน์ของการมี Soft Skills มีดังนี้

• เพิ่มโอกาสในการได้รับการจ้างงาน HR ให้ความสนใจกับผู้สมัครที่มี Soft Skills เด่น เพราะคนที่มีทักษะเหล่านี้ปรับตัวเข้ากับวัฒนธรรมองค์กรและความคิดเห็นเกี่ยวกับบริษัทได้ดี
• โอกาสในการเลื่อนตำแหน่ง ตำแหน่งที่สูงขึ้นต้องการทักษะการบริหารจัดการและภาวะผู้นำ
• สร้างความสัมพันธ์ที่ดีในที่ทำงาน ผู้ที่มี Soft Skills ดีมีเครือข่ายความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่ง ช่วยให้ทำงานได้ราบรื่นและได้รับความร่วมมือที่ดี
• เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน ทักษะการบริหารเวลา การแก้ปัญหา หรือการทำงานเป็นทีม ช่วยให้ทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• ช่วยในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง ในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงเร็ว ความสามารถในการปรับตัวและเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ
• ทดแทนด้วย AI ได้ยาก ขณะที่ AI ทดแทน Hard Skills ได้หลายส่วน แต่ Soft Skills เช่น ความคิดสร้างสรรค์ การเจรจาต่อรอง หรือการบริหารทีม ยังเป็นทักษะที่ AI ทดแทนไม่ได้ทั้งหมด
• เพิ่มความเป็นผู้นำ Soft Skills เช่น การโน้มน้าวใจ การสื่อสารที่ดี และความฉลาดทางอารมณ์ เป็นคุณสมบัติสำคัญของผู้นำที่ดี

จากการสำรวจพบว่า 92% ขององค์กรให้น้ำหนักกับ Soft Skills มากกว่า Hard Skills และ 80% ระบุว่า Soft Skills ส่งผลต่อความสำเร็จขององค์กร แสดงให้เห็นว่าการพัฒนา Soft Skill คือสิ่งสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการความสำเร็จในอาชีพค่ะ

แนวทางการพัฒนา Soft Skills (Soft Skills Development)

การพัฒนา Soft Skill คือ กระบวนการที่ต้องใช้เวลาและความพยายามต่อเนื่องค่ะ ไม่สามารถพัฒนาได้ในชั่วข้ามคืน แต่ด้วยความตั้งใจและแนวทางที่เหมาะสม ทุกคนสามารถพัฒนา Soft Skills ของตัวเองได้ดังนี้

1. เริ่มต้นด้วยการประเมินจุดแข็งและจุดอ่อนด้าน Soft Skills ของตัวเอง อาจขอความเห็นจากเพื่อนร่วมงาน หัวหน้างาน หรือทำแบบประเมินตนเองออนไลน์
2. เลือกทักษะที่ต้องการพัฒนาและตั้งเป้าหมายชัดเจน เช่น "ฉันต้องการพัฒนาทักษะการนำเสนองานให้ดีขึ้นภายใน 3 เดือน"
3. สมัครเข้าร่วมโครงการหรือกิจกรรมที่ต้องใช้ทักษะที่ต้องการพัฒนา เช่น อาสาสมัครนำเสนอในที่ประชุม การเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม หรือการรับผิดชอบโปรเจกต์ที่ต้องทำงานร่วมกับผู้อื่น
4. หาโอกาสเข้าร่วมการอบรม เวิร์คช็อป หรือคอร์สออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับ Soft Skills ที่ต้องการพัฒนาค่ะ
5. การมีที่ปรึกษาหรือโค้ชที่มีทักษะดีในด้านที่ต้องการพัฒนาช่วยให้ได้รับคำแนะนำและข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์
6. อ่านหนังสือ บทความ ฟังพอดแคสต์ หรือดูวิดีโอที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา Soft Skills
7. จดบันทึกความก้าวหน้า สิ่งที่ได้เรียนรู้ และสิ่งที่ต้องปรับปรุง เพื่อติดตามพัฒนาการของตนเองค่ะ
8. เปิดใจรับฟังข้อเสนอแนะจากผู้อื่น และนำมาปรับปรุงตนเอง
9. พัฒนา Soft Skills ให้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน เช่น การสื่อสารชัดเจนในทุก ๆ วัน การบริหารเวลาให้ดี
10. เชื่อว่าทักษะสามารถพัฒนาได้ด้วยความพยายามและการฝึกฝน ไม่ท้อถอยเมื่อพบอุปสรรคค่ะ

การพัฒนา Soft Skills ควรคำนึงถึงความจำเป็นและความยั่งยืน แทนที่จะพยายามพัฒนาทุกทักษะพร้อมกัน ให้เลือกพัฒนาทักษะที่สำคัญต่อเป้าหมายในอาชีพก่อน และค่อย ๆ พัฒนาทักษะอื่น ๆ ต่อไปค่ะ

สรุป

Soft Skill คือ ทักษะที่มีความสำคัญในโลกการทำงานทั้งวันนี้และวันหน้าค่ะ ในยุคที่เทคโนโลยีและ AI ทดแทน Hard Skills ได้หลายส่วน แต่ยังทดแทน Soft Skills ไม่ได้ทั้งหมด ทำให้ทักษะเหล่านี้ยิ่งมีความสำคัญ

ความสำเร็จในอาชีพการงานเกิดจากการผสมผสานระหว่าง Soft Skills และ Hard Skills อย่างลงตัว โดย Hard Skills ช่วยให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่ Soft Skills ช่วยให้ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ราบรื่นและนำไปสู่ความสำเร็จในระยะยาว

การพัฒนา Soft Skill คือกระบวนการที่ต้องใช้เวลากับความพยายามต่อเนื่อง แต่ผลลัพธ์ที่ได้คุ้มค่ากับการลงทุน เพราะช่วยเพิ่มโอกาสในการได้รับการจ้างงาน การเลื่อนตำแหน่ง และความก้าวหน้าในอาชีพ ตลอดจนช่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นทั้งในการทำงานกับชีวิตส่วนตัวค่ะ