HR คืออะไร? หน้าที่ของ HR มีอะไรบ้าง รู้จักงาน HR ตั้งแต่การสรรหาจนถึงการดูแลพนักงาน

ถ้าพูดถึง HR หลายคนอาจนึกถึงคนที่ทำหน้าที่ประกาศรับสมัครงาน นัดสัมภาษณ์ จัดการเงินเดือน หรือคอยตอบคำถามเรื่องวันลาและสวัสดิการของพนักงาน แต่ในความเป็นจริงแล้ว งาน HR มีขอบเขตกว้างกว่านั้นมาก เพราะต้องเกี่ยวข้องกับพนักงานแทบทุกช่วงของการทำงาน ตั้งแต่การวางแผนว่าบริษัทต้องการคนแบบไหน การสรรหาและคัดเลือกพนักงาน ไปจนถึงการพัฒนาศักยภาพ ดูแลความสัมพันธ์ในการทำงาน และเชื่อมโยงพฤติกรรมพนักงานให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมองค์กรเพื่อสร้างการเติบโตอย่างยั่งยืน

HR คืออะไร? HR ย่อมาจากอะไร และทำหน้าที่อะไร

HR ย่อมาจาก Human Resources หรือ ฝ่ายทรัพยากรบุคคล เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการบริหารบุคลากรภายในองค์กร ตั้งแต่การวางแผนอัตรากำลัง การสรรหาและคัดเลือกพนักงาน การดูแลค่าตอบแทนและสวัสดิการ ไปจนถึงการพัฒนาบุคลากรและการจัดการเรื่องต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของพนักงาน 

ในมุมของการบริหารองค์กร HR มีบทบาทในการทำให้บริษัทมีบุคลากรที่เหมาะสมกับงานและมีจำนวนเพียงพอต่อการดำเนินธุรกิจ ขณะเดียวกันก็ต้องดูแลให้กระบวนการทำงานด้านบุคลากรเป็นไปอย่างเหมาะสม ตั้งแต่วันที่พนักงานเข้ามาร่วมงาน การพัฒนาศักยภาพและประเมินผลการทำงาน ไปจนถึงการสร้างสภาพแวดล้อมที่ช่วยให้พนักงานสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

ขอบเขตของงาน HR แตกต่างกันไปตามขนาดและโครงสร้างของแต่ละบริษัท บริษัทขนาดเล็กอาจมี HR เพียงไม่กี่คนที่ต้องดูแลงานหลายด้าน ตั้งแต่ Recruitment ไปจนถึงเอกสารและสวัสดิการ ขณะที่องค์กรขนาดใหญ่มักแบ่งงานออกเป็นสายเฉพาะทาง เช่น Recruitment, Talent Acquisition, Payroll, Learning & Development, Compensation & Benefits, Employee Relations และ HR Business Partner (HRBP)

บทบาทของ HR ในปัจจุบันจึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่งานเอกสารหรือการรับสมัครพนักงาน แต่ต้องเข้าใจทั้งความต้องการของบุคลากรและเป้าหมายของธุรกิจ เพื่อวางแผนและบริหารคนให้เหมาะสมกับทิศทางขององค์กร

หน้าที่ของ HR มีอะไรบ้าง?

หน้าที่ของ HR ไม่ได้มีแค่การรับสมัครพนักงาน แต่ครอบคลุมการดูแลบุคลากรตั้งแต่การวางแผนกำลังคน การสรรหา การพัฒนาพนักงาน ไปจนถึงการดูแลความสัมพันธ์และสภาพแวดล้อมในการทำงาน โดยหน้าที่หลักของ HR มีดังนี้

1. วางแผนอัตรากำลังคน

HR ต้องวิเคราะห์ว่าองค์กรมีพนักงานเพียงพอกับความต้องการหรือไม่ ต้องเพิ่มคนในตำแหน่งไหน และจำนวนเท่าไร เพื่อให้มีบุคลากรเหมาะสมกับแผนการทำงานและเป้าหมายของบริษัท

2. สรรหาและคัดเลือกพนักงาน

HR ดูแลกระบวนการ Recruitment ตั้งแต่รับความต้องการจาก Hiring Manager จัดทำ Job Description เลือกช่องทางประกาศงาน คัดกรองผู้สมัคร นัดสัมภาษณ์ และประสานงานจนได้คนที่เหมาะสมกับตำแหน่ง

สำหรับตำแหน่งที่หาคนยาก HR อาจใช้วิธี Sourcing เพื่อค้นหาและติดต่อผู้สมัครที่มีคุณสมบัติตรงกับงานโดยตรง

3. สัมภาษณ์และประเมินผู้สมัคร

HR มีหน้าที่ช่วยประเมินความเหมาะสมของผู้สมัคร ทั้งด้านประสบการณ์ ทักษะ ทัศนคติ และความเหมาะสมกับองค์กร โดยทำงานร่วมกับ Hiring Manager เพื่อประกอบการตัดสินใจรับเข้าทำงาน

4. ดูแลการเริ่มงานของพนักงานใหม่

หลังจากรับพนักงานเข้าทำงานแล้ว HR จะดูแลกระบวนการ Onboarding ตั้งแต่การเตรียมเอกสาร แนะนำบริษัท กฎระเบียบ สวัสดิการ และการทำความรู้จักกับทีม เพื่อให้พนักงานใหม่เริ่มงานได้อย่างราบรื่น

5. ดูแลเงินเดือน ค่าตอบแทน และสวัสดิการ

HR รับผิดชอบงานด้าน Compensation & Benefits เช่น เงินเดือน โบนัส ค่าคอมมิชชัน ประกันสังคม วันลา กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และสวัสดิการต่าง ๆ ตามนโยบายของบริษัทและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

6. พัฒนาทักษะและศักยภาพของพนักงาน

งานด้าน Learning & Development (L&D) ช่วยให้พนักงานพัฒนาความรู้และทักษะที่จำเป็นต่อการทำงาน เช่น การจัดอบรม การพัฒนาหัวหน้างาน และการวางแผนความก้าวหน้าในสายอาชีพ

7. ประเมินผลการทำงาน

HR มีส่วนในการดูแลระบบ Performance Management เพื่อประเมินผลการทำงานของพนักงาน โดยอาจใช้ KPIs และ Competency เป็นเกณฑ์ในการวัดผล เพื่อนำข้อมูลไปใช้วางแผนพัฒนา ปรับค่าตอบแทน หรือพิจารณาการเลื่อนตำแหน่ง

8. ดูแลความสัมพันธ์ระหว่างพนักงานกับองค์กร

HR มีหน้าที่ดูแล Employee Relations ตั้งแต่การรับฟังความคิดเห็นและข้อร้องเรียน การประสานงานเมื่อเกิดปัญหา ไปจนถึงการช่วยแก้ไขความขัดแย้งระหว่างพนักงานกับองค์กรหรือหัวหน้างาน

9. ดูแลกฎระเบียบและกฎหมายแรงงาน

HR ต้องดูแลให้การบริหารพนักงานเป็นไปตามกฎระเบียบของบริษัทและ กฎหมายแรงงาน เช่น เวลาทำงาน วันหยุด วันลา การจ่ายค่าจ้าง สัญญาจ้าง และสิทธิประโยชน์ของพนักงาน

10. สร้างวัฒนธรรมองค์กรและประสบการณ์ของพนักงาน

HR มีบทบาทในการสร้าง Organizational Culture และดูแล Employee Experience ตั้งแต่ประสบการณ์ของผู้สมัคร การเริ่มงาน ไปจนถึงสภาพแวดล้อมในการทำงาน เพื่อสร้างองค์กรที่พนักงานอยากทำงานและเติบโตไปด้วยกัน

HR มีตำแหน่งอะไรบ้าง?

คำว่า “HR” ไม่ได้หมายถึงตำแหน่งเดียว เพราะภายในฝ่ายทรัพยากรบุคคลสามารถแบ่งออกเป็นหลายสายงานตามความรับผิดชอบและความเชี่ยวชาญ

ตำแหน่งที่พบได้บ่อย เช่น

ในบริษัทขนาดเล็ก คนหนึ่งคนอาจต้องทำหลายหน้าที่ เช่น รับสมัครพนักงาน ดูแลเอกสาร และประสานงานเรื่องเงินเดือน ขณะที่บริษัทขนาดใหญ่จะมีทีมที่แยกความรับผิดชอบชัดเจนมากขึ้น

เพราะฉะนั้น หากกำลังมองหางาน HR อยู่ การรู้ว่าตัวเองสนใจงานด้านไหนจะช่วยให้เลือกตำแหน่งได้ตรงกับทักษะและเส้นทางอาชีพมากขึ้น

แล้ว HR กับ Recruiter ต่างกันอย่างไร?

แม้ HR และ Recruiter จะทำงานเกี่ยวข้องกับการบริหารคนเหมือนกัน แต่ขอบเขตความรับผิดชอบแตกต่างกัน โดย Recruiter จะเน้นเรื่องการสรรหาและคัดเลือกคนเข้ามาทำงาน ขณะที่ HR มีหน้าที่ดูแลบุคลากรในภาพรวมตลอดช่วงเวลาที่อยู่กับองค์กร 

HR (Human Resources) หรือ ฝ่ายทรัพยากรบุคคล

• ดูแลพนักงานในภาพรวม ตั้งแต่เริ่มเข้าทำงานจนถึงสิ้นสุดการจ้างงาน

• ดูแลเรื่องเงินเดือน ค่าตอบแทน สวัสดิการ และกฎระเบียบของบริษัท

• วางแผนและดูแลการพัฒนาทักษะ รวมถึงการประเมินผลการทำงาน

• ดูแลความสัมพันธ์ระหว่างพนักงานกับองค์กร และช่วยแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นภายในองค์กร

Recruiter (Recruitment) หรือ เจ้าหน้าที่สรรหาบุคลากร

• รับผิดชอบการสรรหาและคัดเลือกผู้สมัครให้ตรงกับความต้องการของตำแหน่ง

• จัดทำและประกาศ Job Posting ค้นหาผู้สมัคร และคัดกรอง Resume

• นัดสัมภาษณ์ ประสานงานกับผู้สมัครและ Hiring Manager รวมถึงพูดคุยเรื่องค่าตอบแทนในเบื้องต้น

• ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างผู้สมัครกับบริษัท ตั้งแต่เริ่มกระบวนการสรรหาจนถึงขั้นตอนรับเข้าทำงาน

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่า Recruiter จะไม่ใช่ HR เพราะ Recruitment เองก็เป็นหนึ่งในสายงานภายใต้ Human Resources และในบางบริษัทอาจมีตำแหน่งที่รับผิดชอบทั้ง HR และ Recruitment ในคนเดียวกัน

HR ต้องมีทักษะอะไรบ้าง?

งาน HR ต้องทำงานกับคนหลายกลุ่ม ตั้งแต่ผู้สมัคร พนักงาน หัวหน้างาน ไปจนถึงผู้บริหาร ดังนั้นทักษะการสื่อสารจึงเป็นพื้นฐานที่สำคัญมาก แต่ในปัจจุบัน HR จำเป็นต้องมีทักษะมากกว่าการพูดคุยและประสานงาน

ทักษะที่มีประโยชน์สำหรับคนทำงาน HR ได้แก่

• การสื่อสารและการประสานงาน เพราะต้องทำงานกับคนหลายระดับและหลายแผนก

• การสัมภาษณ์และการประเมินคน โดยเฉพาะสำหรับสาย Recruitment และ Talent Acquisition ที่ต้องประเมินผู้สมัครให้เหมาะกับตำแหน่ง

• การวิเคราะห์ข้อมูล เพราะ HR ยุคใหม่ต้องใช้ข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนพนักงาน อัตราการลาออก ค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร หรือประสิทธิภาพการสรรหามาประกอบการตัดสินใจ

• ความรู้ด้านกฎหมายแรงงาน เพื่อให้สามารถดูแลกระบวนการจ้างงานและสิทธิของพนักงานได้อย่างถูกต้อง

• การใช้เทคโนโลยี เพราะปัจจุบันมีเครื่องมือเข้ามาช่วยตั้งแต่ระบบจัดการข้อมูลพนักงาน ระบบสมัครงาน ไปจนถึงเครื่องมือที่ช่วยคัดกรองและวิเคราะห์ผู้สมัคร

• การแก้ไขปัญหาและการตัดสินใจ เพราะงาน HR มักต้องรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่มีคำตอบตายตัว และต้องพิจารณาทั้งมุมของพนักงานและผลกระทบต่อองค์กร

  ​

ทำไม HR จึงมีความสำคัญต่อองค์กร?

ธุรกิจสามารถมีสินค้า เทคโนโลยี หรือเงินทุนที่ดีได้ แต่สุดท้ายแล้วการดำเนินงานยังต้องอาศัยคน

หากบริษัทหาคนไม่ได้ในตำแหน่งสำคัญ งานอาจหยุดชะงัก หากรับคนที่ไม่เหมาะสมเข้ามา องค์กรอาจต้องเสียทั้งเวลาและต้นทุนในการสรรหาคนใหม่ และหากไม่สามารถรักษาพนักงานที่มีความสามารถไว้ได้ บริษัทก็อาจสูญเสียทั้งประสบการณ์และองค์ความรู้ที่สะสมอยู่กับคนเหล่านั้น

บทบาทของ HR จึงเชื่อมโยงกับธุรกิจมากกว่าที่หลายคนคิด ตั้งแต่การตอบคำถามว่า 

บริษัทต้องการคนแบบไหน? จะหาคนเหล่านั้นจากที่ไหน? ทำอย่างไรให้คนเก่งอยากอยู่กับองค์กร? ไปจนถึง เราจะพัฒนาคนให้พร้อมกับการเติบโตของธุรกิจได้อย่างไร?

นี่คือเหตุผลที่องค์กรจำนวนมากให้ความสำคัญกับ HR ในฐานะหนึ่งในส่วนที่ช่วยขับเคลื่อนธุรกิจ ไม่ใช่เพียงฝ่ายสนับสนุนที่ทำงานด้านเอกสารเท่านั้น

FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ HR

Q1 : HR ย่อมาจากอะไร?

A : HR ย่อมาจาก Human Resources หมายถึง การบริหารทรัพยากรบุคคล หรือในบริบทขององค์กรหมายถึงฝ่ายที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการบริหารจัดการบุคลากร

Q2 : HR ทำอะไรบ้าง?

A : HR มีหน้าที่หลากหลาย ตั้งแต่การวางแผนอัตรากำลัง การสรรหาและคัดเลือกพนักงาน การดูแลเงินเดือนและสวัสดิการ การพัฒนาบุคลากร การประเมินผล การดูแลความสัมพันธ์ระหว่างพนักงานกับองค์กร และการดูแลให้กระบวนการด้านบุคลากรเป็นไปตามกฎระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

Q3 : HR กับฝ่ายบุคคลเหมือนกันหรือไม่?

A : โดยทั่วไป HR และฝ่ายบุคคลใช้เรียกงานด้านการบริหารทรัพยากรบุคคลเหมือนกัน แต่ในบางองค์กรคำว่า “HR” อาจมีขอบเขตที่กว้างกว่า โดยครอบคลุมงานด้านกลยุทธ์ การพัฒนาบุคลากร และการบริหารคน ขณะที่คำว่า “ฝ่ายบุคคล” อาจถูกใช้ในบริบทของงานบริหารและธุรการบุคคลมากกว่า ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับโครงสร้างของแต่ละบริษัท

Q4 : งาน HR มีอะไรบ้าง?

A : งาน HR มีหลายสาย เช่น Recruitment, Talent Acquisition, HR Generalist, HR Admin, Payroll, Learning & Development, Compensation & Benefits, Employee Relations และ HRBP รวมถึงตำแหน่งบริหารอย่าง HR Manager และ HR Director

สรุป ภาพรวมงาน HR ที่มากกว่าการดูแลพนักงาน 

งาน HR ครอบคลุมมากกว่าการดูแลพนักงาน แต่เริ่มตั้งแต่การวางแผนอัตรากำลัง การสรรหาและคัดเลือกคน ไปจนถึงการพัฒนาศักยภาพ ดูแลค่าตอบแทน สวัสดิการ และสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะกับการทำงาน เพราะทุกขั้นตอนมีส่วนช่วยให้องค์กรได้คนที่เหมาะสมและสร้างทีมที่พร้อมเติบโตไปด้วยกัน

โดยเฉพาะในขั้นตอนการสรรหา การเลือก ช่องทางประกาศงาน ที่ช่วยให้ HR เข้าถึงผู้สมัครได้ตรงกลุ่มและรวดเร็ว ก็เป็นอีกหนึ่งตัวช่วยสำคัญในการเริ่มต้นสร้างทีมที่มีคุณภาพ และทำให้งาน HR ในขั้นตอนต่อ ๆ ไปดำเนินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น